Waterhoen | Gallinula chloropus

Geluid

Een uitgebreid repertoire van kakelende en tokkende geluiden. Bekend zijn een explosief, rollend krrruk en een reeks snelle, hoenderachtige kek-kek-kek-roepen die vertragen en in klagende tonen eindigen. Bij verstoring blaast de vogel; ook 's nachts wordt geroepen.

Herkenning

32–35 cm, gedrongen, met een korte staart en lange tenen. Kop, hals en onderdelen zijn leigrijs, de rug en vleugels olijfbruin. Een onderbroken witte streep loopt langs de flank, en bij de opgewipte staart vallen twee witte vlakken aan weerszijden van een zwart midden op. Snavel en voorhoofdsschild zijn rood, de snavelpunt is geel. Bij de Amerikaanse vogels is het schild breed en aan de bovenkant recht afgesneden. De poten zijn geelgroen, met een rode ring boven het hielgewricht. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn grijsbruin met een lichte keel, een witachtige flankstreep en een donkere snavel zonder rood schild; donsjongen zijn zwart met een roodachtige snavelbasis.

Verwarrings­soorten

De Amerikaanse meerkoet Fulica americana is groter, egaal donkergrijs en heeft een witte snavel, geen flankstreep en gelobde tenen. Het Amerikaans purperhoen Porphyrio martinica is paarsblauw en groen, met een lichtblauw schild en gele poten; jonge purperhoenders zijn bruiner en lichter dan jonge waterhoenders, met groenige vleugels en zonder witte flankstreep.

Leefgebied

Vijvers, meren, kanalen, sloten, rivieroevers, rijstvelden, zuiveringsvijvers en de randen van zoetwatermoerassen, mits er dekking is van riet, biezen of drijvende planten; ook brakke plassen achter mangrove. Het eet waterplanten, zaden, slakken, insecten en andere kleine dieren, zwemmend, lopend over drijvende vegetatie of grazend op de oever. Het nest is een kom van plantenmateriaal in de oeverbegroeiing, vaak net boven het water.

Verspreiding en trek

Standvogel op de Bahama's, de Turks- en Caicoseilanden, Cuba, de Kaaimaneilanden, Jamaica, Hispaniola (Haïti en de Dominicaanse Republiek), Puerto Rico, de Maagdeneilanden, vrijwel alle eilanden van de Kleine Antillen, de ABC-eilanden, San Andrés en Trinidad en Tobago. Op kleine, droge eilanden zonder zoet water ontbreekt de soort of is ze beperkt tot enkele plassen. Buiten het gebied, in de Amerikaanse opvatting, van het zuidoosten van Canada en de Verenigde Staten door Mexico en Midden-Amerika tot in Argentinië.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Vrijwel elke vijver met oeverbegroeiing is kansrijk, ook in stads- en hotelparken en bij golfbanen, waar de vogels vaak aan mensen gewend zijn. Een zwemmende vogel is te herkennen aan het knikken van de kop en de wippende staart met de witte onderstaartvlekken. Jonge vogels zijn op de flankstreep en de onderstaart van jonge purperhoenders te onderscheiden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort past zich goed aan door de mens aangelegd water aan, zoals waterbekkens, rijstvelden en zuiveringsvijvers. Plaatselijk verdwijnt leefgebied door het droogleggen en opvullen van wetlands, en op sommige eilanden worden de vogels bejaagd.

Wetenschappelijke naam

Gallinula chloropus | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Fulica Chloropus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Gallinula werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Gallinula is Latijn voor 'hoentje', een verkleinwoord van gallina 'hen'. chloropus is Grieks, van khlōros 'groen' en pous 'voet', naar de groengele poten. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Engeland.