Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Boerenzwaluw
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Boerenzwaluw | Hirundo rustica
Barn Swallow | Golondrina común
De boerenzwaluw is de meest verspreide zwaluw ter wereld, te herkennen aan de lange staartpennen, de donkerblauwe bovendelen en de roodbruine keel. In het gidsgebied broedt hij in een groot deel van Mexico, vaak in en aan gebouwen; in de rest van het gebied is hij vooral een talrijke doortrekker en wintergast, die in het voor- en najaar in grote groepen over open land trekt.
Geluid
Een snel, kwetterend gezang met krassende en ratelende elementen; als roep een scherp wit of wit-wit, bij gevaar een hoger, dringend tsjiep.
Opname: João Ferreira Tomás — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
13–15 cm zonder de lange buitenste staartpennen, die bij volwassen vogels het lichaam met enkele centimeters verlengen; inclusief staartpennen tot ongeveer 19 cm. Bovendelen glanzend donker staalblauw. Voorhoofd en keel roodbruin, begrensd door een smalle donkerblauwe borstband. Onderdelen bij de Amerikaanse vogels vaal oranjebruin tot kaneelkleurig, soms lichter. De diep gevorkte staart heeft een rij witte vlekken die zichtbaar is als de staart gespreid wordt. Het vrouwtje heeft kortere staartpennen en is meestal lichter van onderen; jonge vogels zijn doffer, met een lichte keel en korte staartpennen.
Verwarringssoorten
De amerikaanse klifzwaluw Petrochelidon pyrrhonota en de holenzwaluw Petrochelidon fulva hebben een rechte staart en een lichte, oranjebruine stuit. De boomzwaluw Tachycineta bicolor heeft een zuiver witte onderzijde en een slechts licht gevorkte staart. Jonge boerenzwaluwen met korte staart kunnen op een klifzwaluw lijken, maar missen de lichte stuit.
Leefgebied
Open terrein van allerlei aard: dorpen en boerderijen, akkers en weilanden, moerassen, meren, kustlagunes en graslanden, van zeeniveau tot hoog in de bergen. Jaagt laag op vliegende insecten. Bouwt een open kom van modder en stro tegen balken en muren in stallen, schuren, onder bruggen en afdaken. Slaapt buiten de broedtijd in groepen in rietvelden of suikerriet.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Broedt in het noorden en midden van Mexico, plaatselijk verder zuidelijk. Doortrekker en wintergast in vrijwel het hele gidsgebied, het talrijkst langs de kusten en in de laaglanden. Broedt verder in een groot deel van Noord-Amerika, Europa, Azië en Noord-Afrika; Amerikaanse vogels overwinteren tot in het zuiden van Zuid-Amerika.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Mexico in de zomer vrijwel bij elke boerderij en elk dorp te zien. In het voor- en najaar trekken langs de kusten van Midden-Amerika soms duizenden boerenzwaluwen per dag, vaak samen met amerikaanse klifzwaluwen en oeverzwaluwen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Zeer talrijk en wijdverbreid, al is de Noord-Amerikaanse broedpopulatie sinds de jaren zeventig afgenomen. Mogelijke oorzaken zijn de achteruitgang van vliegende insecten en het verdwijnen van geschikte gebouwen om in te broeden.
Wetenschappelijke naam
Hirundo rustica | Linnaeus, 1758
Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Hirundo voerde hij in datzelfde werk in. Hirundo is het gewone Latijnse woord voor 'zwaluw'. rustica is Latijn voor 'van het platteland', naar de boerderijen en schuren waar de vogel nestelt. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.