Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Gestreepte xenops

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Gestreepte xenops | Xenops rutilans

Streaked Xenops | Picolezna rayado

De gestreepte xenops is een kleine ovenvogel met een korte, wigvormige, naar boven gebogen snavel en een gestreept verenkleed. Hij leeft in bos in de heuvels en bergen en zoekt acrobatisch langs dunne takken naar voedsel.

Gestreepte xenops (Xenops rutilans)
Foto: Daniel S. Katz — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een korte reeks hoge, scherpe tonen, en dunne, scherpe roepjes.

Luister: ZangXC1179477

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

11–12 cm. Snavel kort, zijdelings afgeplat, met een naar boven gebogen ondersnavel. Kop en mantel bruin met lichte strepen, een lichte wenkbrauwstreep en een witte baardstreep. Onderdelen olijfbruin met lichte beige strepen. Stuit, vleugels en staart roodbruin; staart met zwart. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De noordelijke effen xenops Xenops mexicanus is effen bruin zonder strepen en leeft vooral in het laagland. Muisspechten zijn groter en klimmen met de staart als steun langs stammen.

Leefgebied

Vochtig heuvel- en bergbos, bosranden en oud secundair bos, in het gidsgebied vooral in de heuvels en lagere bergen. Klautert langs dunne takken en ranken, vaak ondersteboven, en hakt en trekt met de snavel aan dode takjes en schors om insecten te vinden. Sluit zich vaak aan bij gemengde foerageergroepen. Nestelt in een holte in rot hout.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied in Costa Rica en Panama. Buiten het gidsgebied wijdverspreid in Zuid-Amerika, in de Andes en in andere bosrijke gebieden tot in het noorden van Argentinië en het zuidoosten van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Te zoeken in gemengde groepen in bos op middelhoogte in Costa Rica en Panama; let op de gestreepte onderzijde om hem van de effen xenops te onderscheiden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverspreid; in het gidsgebied schaars tot vrij algemeen en afhankelijk van bos.

Wetenschappelijke naam

Xenops rutilans | Temminck, 1821

Temminck beschreef de soort in 1821 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Xenops werd in 1811 ingevoerd door Illiger. Xenops is Grieks, van xenos 'vreemd' en ōps 'gezicht', naar de vreemde, opgewipte snavel. rutilans is Latijn voor 'roodachtig glanzend', naar de roestbruine staart en vleugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië (niet nader bepaald).