Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Langstaartmanakin
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Langstaartmanakin | Chiroxiphia linearis
Long-tailed Manakin | Manaquín cola larga
De langstaartmanakin is een Chiroxiphia-manakin van droog en halfvochtig bos aan de Pacifische kant van Mexico tot Costa Rica. Het mannetje is zwart met een hemelsblauwe rug, een rode kruin en twee draadvormige middelste staartpennen die langer zijn dan de vogel zelf. Twee mannetjes zingen en dansen samen. De soort komt alleen in het gidsgebied voor.
Geluid
Een helder, gefloten to-lé-do, door twee mannetjes vrijwel gelijktijdig gezongen en eindeloos herhaald. Daarnaast nasale, miauwende roepen en tijdens de dans zoemende tonen.
Opname: Pichard Olivier — CC BY-NC 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
11 cm zonder de verlengde staartpennen; bij het volwassen mannetje steken de twee middelste staartpennen nog 10–15 cm uit, zodat de totale lengte tot ruim 20 cm oploopt. Mannetje zwart met een hemelsblauwe mantel, een rode kruin en oranje poten. Vrouwtje olijfgroen, onderaan lichter, met oranje poten en kortere, maar ook iets verlengde middelste staartpennen. Jonge mannetjes zijn olijfgroen met eerst een rode kruin en krijgen in enkele jaren stap voor stap zwart en blauw; de staartpennen groeien mee.
Verwarringssoorten
De lancetmanakin Chiroxiphia lanceolata (zuidwesten van Costa Rica en Panama) heeft slechts kort uitstekende, spitse middelste staartpennen; beide soorten raken elkaar hooguit in het zuiden van Costa Rica. Vrouwtjes van andere manakins hebben een afgeronde staart zonder verlengde pennen en meestal donkere of grijze poten.
Leefgebied
Droog en halfvochtig loofbos, galerijbos, oud secundair bos en schaduwkoffie, vooral in de ondergroei en de lage middenlaag, van zeeniveau tot ongeveer 1500 m. Eet kleine vruchten en insecten. Twee mannetjes vormen een team dat vaak jarenlang samenblijft; ze zingen in duet en dansen voor een vrouwtje op een lage tak door om beurten over elkaar heen te springen. Alleen het dominante mannetje paart.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Pacifische kant van het zuiden van Mexico (Oaxaca en Chiapas) door Guatemala, El Salvador, het zuiden van Honduras en Nicaragua, waar hij ook in het binnenland voorkomt, naar het noordwesten en midden van Costa Rica, zuidwaarts tot ongeveer het midden van de Pacifische kust.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Geregeld te zien in Carara en Palo Verde en op de lagere Pacifische hellingen rond Monteverde in Costa Rica. Het to-lé-do verraadt de mannetjes; de dansplaats ligt laag in dicht bos.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen in droog en secundair bos en in schaduwkoffie; de grootste bedreiging is verdere versnippering van het Pacifische droge bos.
Wetenschappelijke naam
Chiroxiphia linearis | (Bonaparte, 1838)
Bonaparte beschreef de soort in 1838 als Pipra linearis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chiroxiphia werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. Chiroxiphia is Grieks, van kheir 'hand' en xiphos 'zwaard', naar de smalle, zwaardvormige buitenste handpennen van de mannetjes. linearis is Latijn voor 'lijnvormig', naar de zeer lange, draadvormige middelste staartpennen van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santa Efigenia, Oaxaca, Mexico.