Alle soorten › Stormvogelachtigen › Noordelijke stormvogeltjes › Madeirastormvogeltje
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Vogels van de elementen Elementaves › Keerkringvogels en watervogels Phaethoquornithes › Water- en moerasvogels Aequornithes
Madeirastormvogeltje | Hydrobates castro
Band-rumped Storm Petrel | Paíño de Madeira
Het madeirastormvogeltje is een middelgroot, donker stormvogeltje met een brede, witte stuitband en een rustige, gelijkmatige vlucht. Het broedt op afgelegen oceanische eilanden in de Atlantische en de Grote Oceaan en komt alleen aan land om te broeden. In het gidsgebied broedt het niet: het is een niet-broedende gast op diep water ver uit de kust, vooral in de zomer in de Golf van Mexico en schaars aan de Pacifische kant van zuidelijk Midden-Amerika. Achter de naam gaan vermoedelijk meerdere, nauwelijks te onderscheiden soorten schuil.
Geluid
Op zee vrijwel altijd stil. Aan de kolonies, die alleen 's nachts worden bezocht, klinkt uit de broedholen een zacht, snorrend en piepend gekwetter; de geluiden verschillen tussen de broedpopulaties. Uit het gidsgebied is geen geluid bekend.
Opname: Ben Porter — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
19–21 cm. Een stormvogeltje met lange, vrij brede vleugels en een korte, slechts licht ingekeepte staart. Het verenkleed is roetbruin tot zwartbruin, met een vage, lichtbruine band over de bovenvleugeldekveren die minder opvalt dan bij het vaal stormvogeltje. De witte stuitband is breed, aan de achterrand vrij recht afgesneden en loopt door op de zijkanten van de onderstaartdekveren; hij is niet door een donkere middenlijn gedeeld. Mannetje, vrouwtje en jonge vogels zijn gelijk. Vliegt laag en gelijkmatig, met ondiepe, stijve slagen afgewisseld met korte glijvluchten, wat doet denken aan een kleine pijlstormvogel.
Verwarringssoorten
Het vaal stormvogeltje Hydrobates leucorhous heeft een dieper gevorkte staart, een duidelijkere lichte vleugelband en een witte stuit die meestal door een grijze middenlijn wordt gedeeld; het vliegt springerig en onregelmatig, met plotselinge zwenkingen. Het galapagosstormvogeltje Hydrobates tethys van de Grote Oceaan is kleiner en heeft een veel grotere, wigvormige witte stuitvlek die tot ver op de staart doorloopt. Het townsends stormvogeltje Hydrobates socorroensis komt alleen in het noordwesten van Mexico voor en is kleiner, met een minder brede stuitband. Het wilsons stormvogeltje Oceanites oceanicus, dat ook in de Golf van Mexico en voor Panama kan opduiken, is kleiner, heeft een rechte staart en lange poten met voeten die voorbij de staart uitsteken, en pattert vaak met de poten over het water.
Leefgebied
Warm, diep oceaanwater ver buiten het continentaal plat, vaak langs fronten en wervels waar voedsel naar het oppervlak komt. Zoekt al vliegend kleine vissen, inktvisjes en kreeftachtigen van het wateroppervlak en volgt zelden schepen. Broedt in holen en rotsspleten op afgelegen eilanden, buiten het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Broedt op de Azoren, Madeira, de Canarische Eilanden en de Berlengas, op eilanden bij Sint-Helena en Ascension, bij Japan, op Hawaï en op de Galápagoseilanden. In het gidsgebied vooral in de zomermaanden op het diepe water in het noorden en midden van de Golf van Mexico, vermoedelijk vogels van Atlantische kolonies; dicht onder de Mexicaanse kust zijn er weinig waarnemingen. Aan de Pacifische kant schaars en onregelmatig voor Costa Rica en Panama, waarschijnlijk vogels van de Galápagoseilanden. Twee Atlantische populaties, op de Azoren en de Kaapverdische Eilanden, zijn inmiddels als aparte soorten afgesplitst, en verdere splitsingen worden verwacht. Door de geringe waarneeminspanning op volle zee is de verspreiding in het gidsgebied onvolledig bekend.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Alleen te zien op boottochten ver de zee op, over diep water in de Golf van Mexico van mei tot september. Let vooral op de rustige, gelijkmatige vlucht met stijve slagen en glijstukken en op de brede, ongedeelde stuitband.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De wereldpopulatie is verspreid over veel afzonderlijke kolonies, waarvan sommige klein zijn en plaatselijk wel bedreigd worden door geïntroduceerde ratten en katten en door kunstlicht, dat uitvliegende jongen desoriënteert. Op zee zijn olievervuiling en de aantasting van de voedselbronnen risico's. Omdat de soort waarschijnlijk uit meerdere soorten bestaat, kan de beoordeling na een verdere splitsing per populatie strenger uitvallen.
Wetenschappelijke naam
Hydrobates castro | (Harcourt, 1851) (GBIF: Oceanodroma castro)
Harcourt beschreef de soort in 1851 als Thalassidroma castro; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hydrobates werd in 1822 ingevoerd door Boie. Hydrobates is Grieks, van hudro- 'water' en batēs 'loper': 'waterloper'. castro is geen Latijn maar de volksnaam van de vogel: in de oorspronkelijke beschrijving heet het stormvogeltje roque de castro, zoals de bewoners van Madeira het noemden, en dat woord werd als soortnaam overgenomen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de Desertas bij Madeira.