Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Tiranmiervogel
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Tiranmiervogel | Cercomacroides tyrannina
Dusky Antbird | Hormiguero tirano
De tiranmiervogel is een kleine, slanke miervogel van dicht struikgewas aan bosranden en in secundair bos. Het mannetje is grijs met zwart-witte vleugeldekveren, het vrouwtje olijfbruin met okergele onderdelen. Paren zingen vaak in duet. In het gidsgebied leeft hij van het zuidoosten van Mexico tot Panama.
Geluid
Zang van het mannetje een versnellende, stijgende reeks gefloten tonen; het vrouwtje antwoordt vaak met een eigen reeks, zodat een duet ontstaat. Daarnaast een korte, raspende roep.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
14 cm. Mannetje: leigrijs, onderdelen iets lichter; vleugeldekveren zwartachtig met smalle witte randen; staart grijs met smalle witte toppen. Vrouwtje: bovendelen olijfbruin, vleugeldekveren met vage lichte randen; onderdelen warm okergeel tot okerbruin. Snavel fijn en zwart.
Verwarringssoorten
De westelijke gevlekte mierklauwier Thamnophilus atrinucha is groter, met een zwaardere snavel met haakpunt; het mannetje heeft een zwarte kruin, het vrouwtje een roodbruine kruin. Het mannetje van de rouwmiervogel Cercomacra nigricans (in Panama) is diepzwart met duidelijke witte vleugelstrepen en brede witte staarttoppen.
Leefgebied
Dicht struikgewas, lianen en ondergroei aan bosranden, open plekken en in secundair bos van vochtig laagland en voetheuvels; ook in begroeide schaduwkoffie- en cacaoplantages. Eet insecten die hij van bladeren pikt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Van het zuidoosten van Mexico door de Caribische kant van Belize, Guatemala, Honduras en Nicaragua tot Costa Rica, in het zuidwesten van Costa Rica ook aan de Pacifische kant; in Panama aan beide kanten. Buiten het gidsgebied in het noordwesten van Zuid-Amerika tot het westen van Ecuador, en in het oosten van Venezuela, de Guyana's en het noorden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Het duet verraadt het paar in dicht struikgewas langs bospaden, bijvoorbeeld bij La Selva in Costa Rica. Geduldig wachten tot een van de vogels in een opening komt zitten.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen in bosranden en secundair bos.
Wetenschappelijke naam
Cercomacroides tyrannina | (Sclater, 1855) (GBIF: Cercomacra tyrannina)
Sclater beschreef de soort in 1855 als Pyriglena tyrannina; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cercomacroides werd in 2014 ingevoerd door Tello & Raposo. Cercomacroides is het geslacht Cercomacra ('langstaart') met Grieks -oidēs 'lijkend op': 'lijkend op Cercomacra'. tyrannina verwijst naar het tirannengeslacht Tyrannus met Latijn -inus 'lijkend op'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.