Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Witvoorhoofdgierzwaluw
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Vogels van de elementen Elementaves › Nachtzwaluwen en gierzwaluwen Strisores
Witvoorhoofdgierzwaluw | Cypseloides storeri
White-fronted Swift | Vencejo frente blanca
De witvoorhoofdgierzwaluw is een van de minst bekende vogels van Mexico. De soort werd pas in 1992 beschreven, aan de hand van vogels uit Michoacán, en is sindsdien maar op een handvol plekken in het westen en zuiden van het land met zekerheid vastgesteld. In het veld is hij nauwelijks van andere donkere gierzwaluwen te onderscheiden, zodat de verspreiding en aantallen grotendeels onbekend zijn.
Geluid
Nauwelijks bekend. Groepen geven vermoedelijk droge, tjirpende of tsjilpende roepen zoals andere Cypseloides-gierzwaluwen; een betrouwbare beschrijving ontbreekt.
Opname: Nathan Pieplow — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, stevig gebouwd en egaal donker zwartbruin, met brede vleugels en een korte, recht afgesneden staart. Voorhoofd en teugel zijn opvallend witachtig, en vaak loopt een lichte streep boven het oog door; dit kenmerk is alleen van dichtbij of op foto's te zien. De keel is iets grijzer dan de buik. Mannetje en vrouwtje lijken op elkaar; jonge vogels hebben lichte randjes aan de veren van de onderdelen. In de vlucht is de soort van ver niet van verwante soorten te onderscheiden.
Verwarringssoorten
De zwarte gierzwaluw Cypseloides niger is slanker, met smallere vleugels en een langere staart, bij het mannetje licht gevorkt, en heeft minder wit op het voorhoofd. De witkingierzwaluw Cypseloides cryptus lijkt sterk, maar heeft een witte kin en minder wit op het voorhoofd; ze is uit Mexico niet bekend. Vrouwtjes en jongen van de bruinkraaggierzwaluw Streptoprocne rutila zonder kraag zijn kleiner en slanker, met een donker voorhoofd. In het veld blijven veel waarnemingen van donkere Cypseloides-gierzwaluwen onzeker.
Leefgebied
Waargenomen boven pijn-eikenbos, bergbos en tropisch droogbos in heuvel- en bergland, ongeveer tussen 1500 en 2500 m, en boven valleien met rivieren en watervallen. Eet vliegende insecten. Broedt vermoedelijk, net als verwante soorten, op vochtige rotswanden bij watervallen; nesten zijn tot nu toe niet of nauwelijks beschreven.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Alleen bekend uit Mexico, vooral uit de bergen van Michoacán, met verder enkele waarnemingen uit Jalisco, Nayarit, Guerrero, de staat México en Oaxaca. Enkele meldingen uit het hoogland van Guatemala zijn niet bevestigd. Door de lastige herkenning is de werkelijke verspreiding vermoedelijk groter dan de bekende.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De meeste waarnemingen komen uit Michoacán, onder meer rond Tacámbaro, in mei tot juli. Groepen donkere gierzwaluwen bij watervallen en in bergdalen zijn het best te fotograferen; alleen op scherpe foto's zijn het witte voorhoofd en de staartvorm goed te beoordelen.
Staat van instandhouding
Onvoldoende gegevens. Over aantallen, verspreiding en trends is zo weinig bekend dat een inschatting van het risico niet mogelijk is. Het leefgebied in de bergen van West-Mexico staat onder druk van ontbossing, maar de gevolgen voor de soort zijn onbekend.
Wetenschappelijke naam
Cypseloides storeri | Navarro-Sigüenza, Peterson, Escalante P & Benítez-Diaz, 1992
Navarro-Sigüenza, Peterson, Escalante P & Benítez-Diaz beschreef de soort in 1992 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cypseloides werd in 1848 ingevoerd door Streubel. Cypseloides combineert Cypselus, een oude geslachtsnaam voor gierzwaluwen (Grieks kupselos), met het Griekse -oidēs 'lijkend op': 'gierzwaluwachtig'. storeri eert de Amerikaanse ornitholoog Robert W. Storer (1914–2008), om zijn bijdragen aan de kennis van de vogels van Guerrero en Michoacán. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Puerto del Gallo, Tlacotepec, Guerrero, Mexico.