Vuurvinkje | Lagonosticta senegala

Geluid

Een korte, stijgende fluittoon, fwiet, en een scherp tsjik-tsjik in de vlucht. De zang is een eenvoudige reeks zachte fluitjes, tsjoe-wiet-tsjoe-wiet, afgewisseld met een zachte triller. Mannetjes van de staalvink bootsen deze roepen en zang na.

Herkenning

9–10 cm, met een rode snavel met een donkere snavelrug en een smalle gele oogring. Het mannetje is grotendeels rozerood op kop en onderzijde, met enkele kleine witte stipjes op de borstzijden, een bruine rug en vleugels, een rode stuit en een donkere staart; onderbuik en onderstaartdekveren zijn bleek bruinachtig, niet zwart. Het vrouwtje is egaal bruin met een rode teugelvlek, een rode stuit, witte stipjes op de borstzijden en een roze snavel. Jonge vogels lijken op het vrouwtje, maar missen de rode teugel en hebben een donkere snavel.

Verwarrings­soorten

In de Sahara is er geen andere kleine vogel met deze combinatie van rozerood, rode snavel en gele oogring. De tijgervink (Amandava amandava), een exoot in Egypte en Bahrein, heeft talrijke witte stippen op de vleugel, een zwarte teugel en een zwarte staart. Ontsnapte amaranten van andere soorten hebben een blauwgrijze snavel en meestal een zwarte onderbuik. Het vrouwtje van de staalvink (Vidua chalybeata), die zijn eieren in nesten van het vuurvinkje legt, is mus-achtig gestreept op kop en rug.

Leefgebied

In de Sahara vooral oases, palmtuinen, irrigatieakkertjes en tuinen in en rond dorpen en stadjes, meestal dicht bij water; ook begroeide wadi's. Loopt in kleine groepjes over kale grond op zoek naar kleine graszaden en nestelt graag in rieten daken en dichte struiken bij huizen.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied alleen gevestigd in de Algerijnse Sahara: in Tamanrasset in de Hoggar (sinds de jaren 1940, volgens de overlevering ingevoerd door een Franse garnizoenscommandant) en Outoul, in El Goléa (sinds omstreeks 1972), In Salah en Hassi Moumene, en in Djanet en de dorpen van de Tassili n'Ajjer, waar de soort mogelijk op eigen kracht is gekomen. De populatie breidt zich uit; of dat op natuurlijke verspreiding of nieuwe uitzettingen berust, is onduidelijk. Een vroeger in Egypte ingevoerde populatie is verdwenen. Daarbuiten in vrijwel heel Afrika ten zuiden van de Sahara, van Mauritanië en Senegal tot Ethiopië en zuidwaarts tot Zuid-Afrika; de dichtstbijzijnde natuurlijke populaties liggen in Niger en Mali.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. apr–sep)
• Wintergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

In Tamanrasset gemakkelijk te zien in hoteltuinen en palmtuinen, waar groepjes onder de bomen over de grond scharrelen en in rieten afdakjes nestelen. In Djanet en de Tassili n'Ajjer bij de tuinen en irrigatievoren van de dorpen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd en in Afrika een van de algemeenste astrilden. In het gidsgebied een ingevoerde, inmiddels zichzelf in stand houdende populatie die in recente decennia sterk is uitgebreid; het is de enige plaats in het West-Palearctisch gebied waar de soort voorkomt.

Wetenschappelijke naam

Lagonosticta senegala | (Linnaeus, 1766)

Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Fringilla Senegala; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Lagonosticta werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. Lagonosticta komt van het Griekse lagōn, 'flank', en stiktos, 'gestippeld' — naar de witte stippen op de flanken van de amaranten. senegala verwijst naar Senegal, waar het beschreven exemplaar vandaan kwam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Senegal.