Witoogmeeuw | Ichthyaetus leucophthalmus

Geluid

Een hoge, nasale, klagende roep, een uitgerekt kèèh en een blaffend kek-kek-kek bij ruzie; dunner dan de roep van Hemprichs meeuw.

Herkenning

Slank en langvleugelig, met een sternachtig fijne kop en een lange, dunne, licht hangende snavel. Volwassen vogels hebben in broedkleed een zwarte kap en keel met opvallende witte halvemaantjes boven en onder het oog, een grijze kraag en borst, een donker leigrijze mantel en zwartachtige vleugels met een smalle witte achterrand; de buik en staart zijn wit. De snavel is donkerrood met een zwarte punt en oogt op afstand zwart; de poten zijn geel. In winterkleed wordt de kap doffer en wit gespikkeld. Jonge vogels zijn grijsbruin met bleke veerranden, een donkere kop met witte ooglidstreep, een zwarte snavel en een brede zwarte staartband; het volwassen kleed is na drie jaar bereikt.

Verwarrings­soorten

De Hemprichs meeuw (Ichthyaetus hemprichii) is groter en forser, met een bruine in plaats van zwarte kap, een bruine borstband, een dikke tweekleurige snavel (geelgroen met zwarte band en rode punt) en een smallere witte ooglidstreep. Bij jonge vogels beslist de snavel: dun en zwart bij de witoogmeeuw, zwaarder met een bleke basis bij Hemprichs meeuw. Andere meeuwen in het gebied zijn veel bleker van boven.

Leefgebied

Koraalkusten, zand- en rotsstranden, ondiepe kustzeeën, havens, aanlegsteigers en viskwekerijen. Broedt in losse kolonies op kale koraal- en zandeilandjes. Foerageert vlak boven het water, vaak samen met sterns, en volgt vissersboten.

Verspreiding en trek

Broedt op eilandjes langs de Egyptische Rode Zeekust (onder meer bij Hurghada en ten zuiden van Marsa Alam), langs de Saoedische kust (Farasan-eilanden en verder) en de Jemenitische Rode Zeekust; de meeste paren broeden in het zuidelijke deel, ook aan de Afrikaanse overzijde in Soedan en Eritrea. Buiten de broedtijd verspreid langs de hele Rode Zee, ook in de Golf van Suez en de Golf van Aqaba (Eilat, Aqaba), en in de Golf van Aden bij Aden. Langs de Arabische Zeekust van Oman en in de Emiraten een dwaalgast (in de Emiraten vier gevallen tot 2022, onder meer bij Kalba); zeer zelden in het oostelijk Middellandse Zeegebied. Daarbuiten alleen aan de Afrikaanse kant van de Rode Zee en de Golf van Aden (Djibouti, Noord-Somalië).

• Jaarrond
• Zomergast (ca. apr–sep)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Eilat is de bekendste plek: het hele jaar door langs het noordstrand, bij de jachthaven en bij de viskwekerijen in de Golf. In Egypte talrijk in de havens van Hurghada en Marsa Alam en op boottochten naar de eilanden. Kijk naar de snavel om hem van Hemprichs meeuw te scheiden.

Staat van instandhouding

Volgens de Rode Lijst niet bedreigd, maar de hele wereldpopulatie, enkele tienduizenden vogels, broedt langs één zee. Risico's zijn olieverontreiniging vanuit de drukke scheepvaart, verstoring en eierrapen op de broedeilanden en snelle kustontwikkeling, zoals de grote toeristische projecten aan de Egyptische en Saoedische Rode Zeekust.

Wetenschappelijke naam

Ichthyaetus leucophthalmus | (Temminck, 1825)

Temminck beschreef de soort in 1825 als Larus leucophthalmus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ichthyaetus werd in 1829 ingevoerd door Kaup. Ichthyaetus is Grieks, van ikhthus 'vis' en aetos 'arend', dus 'visarend'. leucophthalmus is Grieks, van leukos 'wit' en ophthalmos 'oog', dus 'witogig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de kust van de Rode Zee.