Alle soorten › Hoenderachtigen › Fazantachtigen › Blauwe kwartel
Blauwe kwartel | Synoicus adansonii
Blue Quail | Codorniz Africana
De blauwe kwartel is de kleinste hoendervogel van het gebied, een onopvallende en schaarse zomergast van natte graslanden en vleien. Het mannetje is met zijn leiblauwe verenkleed en zwart-witte keeltekening een van de meest gezochte soorten onder vogelaars in zuidelijk Afrika.
Geluid
Een zacht, fluitend en dalend tie-tie-tie van drie tot vier tonen, soms een piepend kie-kie bij opvliegen. De vogel roept weinig en wordt daardoor weinig waargenomen.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
Ongeveer 15 cm, rond en vrijwel staartloos. Het mannetje is donker leiblauw op kop, borst en flanken, met een kastanjebruine vleugelvlek en kastanjebruine onderstaartdekveren. De keel is zwart met een brede witte band eronder, en onder het oog loopt een witte streep; de bovendelen zijn bruin met donkere tekening. Het vrouwtje is warm bruin, met een lichte keel en duidelijke zwarte dwarsbandering op borst en flanken. De poten zijn geel. Vliegt laag en kort op met snelle vleugelslagen en valt direct weer in het gras.
Verwarringssoorten
Het mannetje van de harlekijnkwartel (Coturnix delegorguei) is groter, met een zwarte borstvlek, kastanjebruine flanken en een zwart-wit getekende kop, maar zonder blauwe tinten. Het vrouwtje van de kwartel (Coturnix coturnix) is groter en streperig in plaats van gebandeerd. De gestreepte vechtkwartel (Turnix sylvaticus) toont in vlucht een lichte vleugelvlek die sterk afsteekt tegen de donkere slagpennen en heeft geen dwarsbandering op de onderzijde.
Leefgebied
Vochtig tot drassig grasland aan de rand van vleien, dammen en overstromingsvlakten, ruige begroeiing langs waterlopen en natte braakliggende akkers, ook rijstvelden. Leeft verborgen in dicht gras en eet zaden, grasknoppen en insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Schaars en onregelmatig in het noorden en oosten: Angola, Zambia, Malawi, Mozambique, Zimbabwe, noordelijk Botswana en het oosten van Zuid-Afrika, vooral KwaZoeloe-Natal en Mpumalanga, zeldzaam zuidwaarts tot de Oost-Kaap. Buiten het gebied in Afrika ten zuiden van de Sahara, van Senegal tot Ethiopië en Tanzania.
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een zeldzame waarneming. Loop in de zomer na goede regens langzaam langs natte graslandranden van vleien in KwaZoeloe-Natal, Zimbabwe of Zambia; de vogels vliegen pas vlak voor de voeten op. Een groep lopen met tussenruimte vergroot de kans, maar vermijd het vertrappen van nesten.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar in het gebied zeldzaam en slecht bekend. Het leefgebied gaat achteruit door het droogleggen en overbegrazen van vleien en natte graslanden. De soort werd vroeger samengevoegd met de Chinese dwergkwartel uit Azië (Synoicus chinensis).
Wetenschappelijke naam
Synoicus adansonii | (Verreaux & Verreaux, 1851)
Verreaux & Verreaux beschreef de soort in 1851 als Coturnix Adansonii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Synoicus werd in 1843 ingevoerd door Gould. Synoicus komt van het Griekse sunoikos, 'samenwonend', van sun, 'samen', en oikos, 'woning'. adansonii is een eerbetoon aan de Franse natuuronderzoeker Michel Adanson (1727–1806), die in Senegal werkte. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Gabon.