Alle soorten › Zangvogels › Graszangers › Gebandeerde savannezanger
Gebandeerde savannezanger | Calamonastes fasciolatus
Barred Wren-Warbler | Camaróptera Barrada
De gebandeerde savannezanger is een bruine, gebandeerde zanger met een lange, vaak opgewipte staart, die verscholen leeft in droog doornveld en struweel. Hij is vrijwel beperkt tot het westelijke en centrale deel van het gebied en vervangt daar de kleine savannezanger van het oostelijke loofhoutbos.
Geluid
De zang is een reeks rollende of trillerige tonen, trrrit-trrrit-trrrit, en een snellere, hogere reeks prrip-prrip-prrip, minder helder en metalig dan de zang van de kleine savannezanger. Het alarm is een droog, ratelend trrrrr. Zingt vooral in de broedtijd in de zomer.
Opname: Tony Archer — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm. De bovendelen zijn egaal zandig grijsbruin, de vleugels met roestbruine randen aan de slagpennen. De onderzijde is licht zandkleurig tot vuilwit, op keel, borst en flanken met bruine tot zwartbruine dwarsbandjes die minder scherp zijn dan bij de kleine savannezanger; flanken en onderstaartdekveren zijn warm okerkleurig. De lange staart wordt vaak schuin opgewipt. De iris is lichtbruin tot oranjebruin, de snavel zwart, de poten roze. Er is een seizoenskleed: in de droge winter is de vogel valer en is de bandering vaag of beperkt tot de borst, in het broedkleed van de zomer is de bandering sterker. Jonge vogels lijken op vogels in winterkleed.
Verwarringssoorten
De kleine savannezanger Calamonastes stierlingi heeft een wittere onderzijde met scherpe zwarte bandjes, geen vaal winterkleed en leeft in loofhoutbos in het oosten; waar de twee elkaar naderen, in Zimbabwe en Limpopo, scheidt het biotoop ze meestal. In het zuidwesten van Angola en Zambia komt de miombosavannezanger Calamonastes undosus in ander biotoop voor; die is grijs, niet zandkleurig. Vogels in vaal winterkleed kunnen aan een prinia doen denken, zoals de zwartborstprinia Prinia flavicans in winterkleed, maar die heeft een gelige onderzijde, een wenkbrauwstreep en houdt de staart anders, steiler en beweeglijker. De mekkercamaroptera Camaroptera brachyura is ongebandeerd, met groene vleugels.
Leefgebied
Droog doornveld met dichte struiken, Kalahari-struweel, acaciabos en ruig mopaneveld, vaak rond termietenheuvels en in struikgewas langs drooglopen. Solitair of in paren; zoekt laag in struiken en op de grond naar insecten en blijft grotendeels verborgen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Binnen het gebied in het noorden en midden van Namibië (niet in de Namib en het droge zuiden), vrijwel heel Botswana, het westen van Zimbabwe, het noorden van Zuid-Afrika (Noordwest, het noorden van de Noord-Kaap, het westen van Limpopo en het noorden van Gauteng), het zuidwesten van Angola en het uiterste zuidwesten van Zambia. Vrijwel het hele wereldareaal ligt binnen het gebied.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Jaarrond; het beste in de zomer, als de vogel zingt en het broedkleed draagt. Zoek in dicht doornstruweel in bijvoorbeeld de Kgalagadi, rond Etosha of in het Pilanesberg-gebied en volg de trillerige zang. In de winter reageert hij vaak op sisgeluiden en verschijnt dan kort op een open tak, de staart omhoog.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen in een groot areaal; kan plaatselijk profiteren van verbossing van grasland door overbegrazing, die meer dicht doornstruweel oplevert.
Wetenschappelijke naam
Calamonastes fasciolatus | (Smith, 1847)
Smith beschreef de soort in 1847 als Drymoica fasciolata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Calamonastes werd in 1883 ingevoerd door Sharpe. Calamonastes komt van het Griekse kalamos, 'riet', en nastēs, 'bewoner' — 'rietbewoner', al leven deze zangers eerder in droog struikgewas. fasciolatus is Latijn voor 'fijn gebandeerd', van fasciola, 'bandje', naar de dicht gebandeerde borst en buik. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit ten noordoosten van Kuruman, Noord-Kaap.