Namaquaprinia | Phragmacia substriata

Geluid

Een droog, scherp tsjik of tik-tik-tik als contactroep, en een snelle zang die begint met enkele losse tonen en eindigt in een droge triller, tsip-tsip-tsip-tirrrrrr. Paren beantwoorden elkaar vaak.

Herkenning

Ongeveer 14 cm, met een lange, dunne, getrapte staart met lichte punten die vaak omhoog wordt gewipt. De bovendelen zijn grijsbruin, de randen van de vleugelpennen warm roestbruin, wat een roestig vleugelpaneel geeft. Een smalle witte wenkbrauwstreep loopt tot achter het oog. De onderdelen zijn wit met fijne, donkere lengtestreepjes op keel en borst, overgaand in warm okerbruin op flanken, onderbuik en onderstaartdekveren. De iris is licht oranjebruin, de snavel fijn en donker. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn zwakker gestreept. Beweegt schuw door het struikgewas maar komt vaak even op een uitstekende tak zitten.

Verwarrings­soorten

De Karooprinia Prinia maculosa leeft vaak in de buurt maar in open struiken en fynbos, heeft een geelgetinte onderzijde met grove zwarte druppelvlekken en mist de roestbruine vleugels. De zwartborstprinia Prinia flavicans heeft een zwarte borstband en gele onderdelen. De kopjeszanger Euryptila subcinnamomea leeft op rotsige hellingen, heeft een kaneelrode borst en stuit en een donkere staart die vaak omhoog wordt gehouden. De combinatie van fijne borststrepen, roestige vleugels en het leven in de rivierbegroeiing wijst op de Namaquaprinia.

Leefgebied

Dichte begroeiing langs droge en periodiek stromende rivieren in de Karoo: doornstruweel van zoete doorn (Vachellia karroo), tamarisk, rietkragen en ruigte rond dammen, fonteinen en boerderijen. Foerageert laag in de struiken en het riet op kleine insecten, meestal in paren.

Verspreiding en trek

Binnen het gebied vooral in de Nama-Karoo en de Succulente Karoo van Zuid-Afrika: de Noord-Kaap, het binnenland van de West-Kaap en de westelijke Oost-Kaap, oostwaarts tot het zuidwesten van de Vrijstaat, en langs de Oranjerivier tot in het zuiden van Namibië (onder meer langs de Visrivier). Zelden buiten deze droge rivierbegroeiing; komt nergens buiten zuidelijk Afrika voor.

• Jaarrond
• Wintergast (ca. apr–sep)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Jaarrond; zoek langs rivierbeddingen met doornstruiken en riet in de Karoo, bijvoorbeeld rond Calvinia, Williston, Prince Albert, het Karoo National Park bij Beaufort West of langs de Oranjerivier. Loop langs de begroeide oever en luister naar de droge triller; een zacht sissend geluid lokt de vogel vaak naar de rand van de struik. In de hitte van de middag zit hij diep in het struikgewas.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Plaatselijk vrij algemeen binnen zijn beperkte leefgebied, en profiteert deels van dammen, boerenerven en aangeplante begroeiing langs waterlopen. Het verwijderen van oeverbegroeiing en overbegrazing kunnen plaatselijk geschikte plekken doen verdwijnen.

Wetenschappelijke naam

Phragmacia substriata | (Smith, 1842)

Smith beschreef de soort in 1842 als Drymoica substriata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phragmacia werd in 1990 ingevoerd door Brooke & Dean. Phragmacia is een samentrekking van de plantengeslachten Phragmites (riet) en Acacia (acacia), de twee belangrijkste planten in het leefgebied van de soort (Brooke & Dean 1990). substriata is Latijn voor 'licht gestreept', naar de fijne streping op borst en flanken. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Olifantsrivier, West-Kaap.