Alle soorten › Eendachtigen › Eenden en ganzen › Wilde eend
Wilde eend | Anas platyrhynchos
Mallard | Ánade Azulón
De wilde eend hoort niet van nature in zuidelijk Afrika thuis: de vogels hier stammen af van gehouden en uitgezette tamme eenden. Hij is vooral van belang omdat hij kruist met de inheemse geelsnaveleend, en wordt daarom in Zuid-Afrika als invasieve soort bestreden.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Het vrouwtje geeft de bekende luide, aflopende kwaakreeks, kwaak-kwaak-kwak-kwak-kwak; het mannetje een zacht, schor raeb en een korte fluittoon bij de balts.
Opname: Esperanza Poveda — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
50–65 cm, zwaar gebouwd; verwilderde vogels zijn vaak groter en afwijkend gekleurd, met witte vlekken of een donker verenkleed. Het mannetje in prachtkleed heeft een glanzend groene kop, een smalle witte halsring, een paarsbruine borst, grijze flanken, een zwarte achterkant met gekrulde middelste staartveren en een gele snavel. Het vrouwtje is gevlekt lichtbruin met een donkere oogstreep en een oranje snavel met een donkere zadelvlek. In de vlucht een blauwpaarse spiegel met brede witte randen aan beide zijden.
Verwarringssoorten
Het vrouwtje en het eclipsmannetje lijken op de geelsnaveleend Anas undulata, maar die is donkerder en grijzer geschubd, met een felgele snavel met een scherp afgetekende zwarte vlek en een groene spiegel. Hybriden tonen allerlei tussenvormen, met een groenig gele snavel, een vage kopglans of gekrulde staartveren. De Afrikaanse zwarte eend Anas sparsa is zwartachtig met witte rugvlekken.
Leefgebied
Vijvers in parken en tuinen, golfbanen, rioolwaterbekkens, dammen en rivieren in en rond steden en boerderijen. Grondelt en graast naar zaden, waterplanten en ongewervelden en eet graag brood en ander voer dat mensen geven.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Vooral in Zuid-Afrika, het talrijkst in Gauteng, de Westkaap en KwaZoeloe-Natal, verder verspreid rond steden en boerderijen; sporadisch in Zimbabwe, Namibië, Botswana en elders, meestal bij bewoning. Het natuurlijke areaal omvat Europa, Azië, Noord-Amerika en Noord-Afrika; de soort is wereldwijd ingevoerd.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Vooral in stadsparken en op golfbanen, waar ook de meeste hybriden te vinden zijn. Juist hier is het de moeite waard geelsnaveleenden goed te bekijken op zuivere kenmerken. Waarnemingen van wilde eenden en hybriden buiten stedelijk gebied zijn waardevol voor het volgen van de verspreiding.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. In Zuid-Afrika geldt de soort als invasief; er lopen programma's om verwilderde vogels te verwijderen, omdat kruising met de geelsnaveleend de genetische zuiverheid van die soort bedreigt.
Wetenschappelijke naam
Anas platyrhynchos | Linnaeus, 1758
Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Anas voerde hij in datzelfde werk in. Anas is het Latijnse woord voor 'eend'. platyrhynchos is Grieks voor 'breedsnavelig', van platus 'breed' en rhunkhos 'snavel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.