Zuidelijke reuzenstormvogel | Macronectes giganteus

Kleedvormen

Geluid

Op zee grotendeels zwijgzaam, maar bij aas en afval een schor, balkend gekras en keelachtige grommen. Dreigende vogels spreiden de vleugels, steken de kop naar voren en laten een rauw, gorgelend geluid horen. In de kolonie kakelende en hinnikende roepen.

Herkenning

80–95 cm, spanwijdte tot ruim 2 m; mannetjes zijn duidelijk zwaarder dan vrouwtjes. Volwassen vogels van de gewone vorm zijn grijsbruin met een lichte, grijswitte kop, hals en borst. De snavel is zeer zwaar, hoornkleurig geel, met lange buisneuzen en een lichtgroene punt. De ogen zijn bij volwassen vogels meestal licht. Een zeldzame witte vorm is geheel wit met enkele donkere spikkels. Jonge vogels zijn egaal glanzend zwartbruin en worden met de jaren lichter. Vliegt met stijve, wat schokkerige slagen en lange glijvluchten, met een gebogen rug en hangende kop; op het water ligt hij hoog.

Verwarrings­soorten

De noordelijke reuzenstormvogel (Macronectes halli) is vrijwel gelijk; het beste kenmerk is de snavelpunt, die bij de zuidelijke reuzenstormvogel lichtgroen is en bij de noordelijke roodbruin. Volwassen zuidelijke vogels hebben bovendien een lichtere, grijswitte kop en borst die scherper afsteekt, en alleen de zuidelijke soort kent een witte vorm. Jonge vogels van beide soorten zijn egaal zwartbruin en in het veld vaak niet te scheiden. Donkere jongen lijken op een witkinstormvogel Procellaria aequinoctialis of een zwarte albatros Phoebetria fusca, maar die zijn slanker en hebben geen zware, bleke buisneussnavel.

Leefgebied

Open zee, kustwateren en havens; komt ook aan land op stranden, bij robbenkolonies en in pinguïnkolonies om aas te eten. Volgt vissersschepen voor afval. Broedt in losse groepen op open, vlakke terreinen van subantarctische en antarctische eilanden.

Verspreiding en trek

Broedt op Marion en het Prins Edwardeiland. Voor het vasteland vooral van mei tot oktober, het talrijkst voor de West-Kaap, met vooral jonge vogels die langs de westkust tot Namibië en Angola en langs de oostkust tot Mozambique trekken. Broedt verder circumpolair, van het Antarctisch Schiereiland en de Falklandeilanden tot Zuid-Georgia, Crozet, Kerguelen, Heard en Macquarie; zwerft over de hele zuidelijke oceaan tot ruim in de subtropen.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Het vaakst te zien vanaf een pelagische boot uit Kaapstad of Simonstad, waar in de winter beide reuzenstormvogels achter trawlers verschijnen. Kijk naar de snavelpunt: in goed licht is groen tegenover roodbruin op enkele tientallen meters te zien. Ook in havens als Hout Bay en langs de Kaapse kust bij robbenkolonies.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd na een eerdere indeling als kwetsbaar; de wereldpopulatie is toegenomen, vooral op de Falklandeilanden en Zuid-Georgia, terwijl delen van Antarctica en enkele eilanden in de Indische Oceaan achteruitgingen. Bijvangst in beuglijnvisserij en verstoring van kolonies zijn de belangrijkste bedreigingen.

Wetenschappelijke naam

Macronectes giganteus | (Gmelin, 1789)

Gmelin beschreef de soort in 1789 als Procellaria gigantea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Macronectes werd in 1905 ingevoerd door Richmond. Macronectes komt van het Griekse makros, 'groot', en nēktēs, 'zwemmer' — 'grote zwemmer', naar deze reusachtige stormvogels. giganteus is Latijn voor 'reusachtig' — deze stormvogel heeft het formaat van een kleine albatros. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Stateneiland (Isla de los Estados), Argentinië.