Axishert | Axis axis

Sporen

De prent is een smal, tweedelig slot, groter dan dat van het ree en kleiner dan dat van het edelhert. Het axishert knaagt op afgeworpen geweien en botten om mineralen op te nemen; aangevreten geweistangen wijzen op de soort. Het meest opvallende teken is het geluid: hinden en jonge dieren geven bij gevaar een schel alarmblaffen, en bokken loeien in de bronst.

Herkenning

Een middelgroot hert van 150 tot 170 cm kop-romplengte en 65 tot 100 cm schouderhoogte; bokken wegen 98 tot 110 kg, hinden 25 tot 45 kg. De vacht is roodbruin tot goudbruin met witte vlekken die het hele jaar blijven, in rijen langs de flanken. Over de rug loopt een donkere streep, en de keel draagt een witte vlek. De staart is ongeveer 20 cm lang, met een donkere streep aan de bovenzijde en wit aan de onderzijde. Alleen de bok draagt een gewei: tot bijna een meter lang, met drie enden per stang, waarvan de oogspruit vrijwel haaks op de stang staat.

Gelijkende soorten

Het damhert is in de zomervacht eveneens gevlekt, maar verliest de vlekken in de winter of houdt ze alleen vaag. De damhertbok heeft een geschoept gewei; het damhert heeft een witte spiegel met een zwarte rand in de vorm van een hoefijzer en een staart met een zwarte bovenzijde. Het axishert heeft een rond gewei met drie enden, het hele jaar duidelijke vlekken en een witte keelvlek. Het sikahert is in de zomer ook gevlekt, maar heeft een witte, zwart omrande spiegel die bij schrik wordt opgezet, een vertakt gewei met meer enden en in de winter een vrijwel ongevlekte, donkere vacht.

Leefgebied

In het oorspronkelijke areaal loof- en halfaltijdgroen bos met graslanden, waar de dieren grazen aan de randen van het bos. Op de Brijuni-eilanden leeft het axishert in een parkachtig landschap van graslanden, bosjes en mediterraan struweel. Water in de nabijheid is van belang: de dieren drinken tweemaal per dag.

Verspreiding

Oorspronkelijk het Indisch subcontinent, van Nepal en India tot Bangladesh en Sri Lanka. Buiten Azië is de soort op veel plaatsen uitgezet, onder meer in Australië, Argentinië en de Verenigde Staten. In het gidsgebied leven axisherten alleen in Kroatië: op de Brijuni-eilanden, waarheen ze in 1911 werden gebracht, en op het eiland Rab. Pogingen om de soort voor de jacht op het vasteland van Kroatië in te voeren zijn mislukt.

• Ingeburgerd
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Levenswijze

Het axishert is overdag actief. Bij warm weer rust het in de heetste uren en foerageert het vroeg in de ochtend en laat in de middag. Het is vooral een grazer; in het droge seizoen eet het ook kruiden, bladeren en gevallen vruchten. De dieren leven in kudden rond een groep hinden met jongen, meestal klein maar tot honderd dieren; bokken vormen eigen groepen. Voortplanting is het hele jaar mogelijk, met pieken die per gebied verschillen. De dracht duurt ongeveer 7,5 maand; er worden een of twee jongen geboren. In India reageert het axishert op het alarmgeroep van langoeren, apen die vanuit de bomen roofdieren zien aankomen.

Waar en wanneer kijken

Het axishert is in het gidsgebied het gemakkelijkst te zien in het nationaal park Brijuni, dat vanuit Fažana per boot te bereiken is. De dieren grazen op de open graslanden van het hoofdeiland, vooral in de ochtend en de late middag, en zijn aan mensen gewend. Let bij een groep gevlekte herten op de keelvlek en het gewei om ze van damherten te onderscheiden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd (LC, 2015), omdat het axishert in een groot gebied met veel grote populaties voorkomt. Sinds 2 augustus 2022 staat de soort op de Unielijst van invasieve exoten van de Europese Unie; invoer, houden, kweken en uitzetten zijn daardoor in de hele EU verboden. In het oorspronkelijke areaal is het axishert beschermd in India en Bangladesh.

Wetenschappelijke naam

Axis axis | (Erxleben, 1777)

Erxleben beschreef de soort in 1777 als Cervus Axis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Axis komt uit Plinius, die met die naam een gevlekt dier in India aanduidde; het woord is geen Latijn en zal daar zijn opgevangen. De soortnaam herhaalt de geslachtsnaam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit India, Bihar.