Nepenthes alzapan

Van deze soort staat nog geen foto met een Creative Commons-licentie of uit het publiek domein in de gids.

Herkenning

Een klimplant van minstens veertig centimeter, met een opvallend scherp driekantige, lichtbruine stengel van vijf à zeven millimeter dik, waarvan twee van de drie hoeken uitgroeien tot vleugels van drie à vier millimeter breed die van de bladvoeten aflopen. De bladeren zijn zittend en leerachtig, tongvormig tot langwerpig, 8 tot 13,5 cm lang en 1,5 tot 2,5 cm breed, met vijf tot zeven lengtenerven aan weerszijden; de bladvoet omvat twee derde van de stengel en loopt als vleugel tot bijna aan de volgende knoop af. De bovenbekers zijn klein en bijna bolvormig, 6,5 tot 6,8 cm hoog en 4,2 tot 5 cm breed, met verspreide aanliggende haartjes en vleugels die slechts over een kort stuk ontwikkeld zijn. De mond is bijna rond en het breedste deel van de beker. Het peristoom is breed, 6 tot 10, soms 14 mm, met een omgerolde buitenrand en gebogen tanden aan de binnenrand. Het deksel is elliptisch, ongeveer 2,5 cm lang, zonder aanhangsel, met de nectarklieren in twee gebogen banden langs de zijkanten. Onderbekers zijn niet bekend.

Gelijkende soorten

De beschrijvers vergeleken de soort met Nepenthes bellii van Mindanao en de omliggende eilanden, een eveneens kleine soort met gedrongen bekers. Nepenthes bellii heeft een ronde tot hoogstens licht hoekige stengel en trechtervormige bovenbekers. De scherp driekantige, gevleugelde stengel en de bolle bekers met een zeer breed peristoom maken Nepenthes alzapan binnen Luzon onmiskenbaar. De mannelijke bloeiwijze is bovendien groot voor zo'n kleine plant: 31,5 tot 42 cm lang, met 80 tot 110 eenbloemige zijtakjes.

De val en hoe hij werkt

Een kleine valkuil met een verhoudingsgewijs zeer breed peristoom. Bij een beker van nauwelijks zeven centimeter is een rand van een tot anderhalve centimeter breed uitzonderlijk; de ribben staan anderhalve millimeter uit elkaar en de binnenrand draagt gebogen tanden van een halve tot driekwart millimeter. Het deksel heeft geen aanhangsel en de middenlijn is kaal; de nectarklieren, 35 tot 110 per kant, zitten in twee gebogen banden, het dichtst aan de voet. Een bolle beker met een brede rand biedt een groot, glad oppervlak waarlangs insecten naar binnen glijden. Over de prooi is niets bekend.

Standplaats en ecologie

Het etiket vermeldt submontaan bemost bos op 1800 m (B1). Meer is over het leefgebied niet bekend; de enige collectie is honderd jaar oud, en sindsdien is de Sierra Madre op veel plaatsen sterk veranderd door houtkap en ontginning. Uit dezelfde expeditie van 1925 zijn ook andere planten beschreven die sindsdien niet zijn teruggevonden.

Verspreiding en hoogte

Endemisch op Luzon, en alleen bekend van Mount Alzapan in de Sierra Madre, in de toenmalige provincie Tayabas, het huidige Quezon en Aurora. De aanduiding in onze soortenlijst klopt. Een typecollectie en isotypen in Kew, New York, Berkeley en Washington vormen samen het volledige bekende materiaal, van hoogstens drie planten.

• Inheems

Vormen en variatie

Van een soort die op één collectie berust, is geen variatie bekend. De maten in de beschrijving laten een zekere spreiding zien, vooral in de breedte van het peristoom, van 6 tot 14 mm. Hybriden zijn niet bekend.

Waar en wanneer te zien

Er is geen plek waar deze soort te bekijken is. Wie de hogere delen van de Sierra Madre van Luzon bezoekt, kan uitkijken naar een kleine klimmende kannenplant met een driekantige, gevleugelde stengel en bolle bekertjes met een opvallend brede rand. Een goed gedocumenteerde vondst zou de eerste in honderd jaar zijn; laat de plant staan en meld haar bij een Filipijns herbarium.

Staat van instandhouding

Op de Rode Lijst staat de soort als Onzeker door gebrek aan gegevens (Data Deficient). Wat wél bekend is: er zijn hoogstens drie individuen gezien, op één plek, in 1925, op een eiland dat in de twintigste eeuw veel bos heeft verloren. De beschrijvers beoordeelden haar in 2013 als ernstig bedreigd en mogelijk uitgestorven. Het Rode Lijst-oordeel weerspiegelt dat we eenvoudig niet weten of de soort nog bestaat. Zoals alle Nepenthes staat ze in CITES bijlage II.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes alzapan | Jebb & Cheek, 2013

Beschreven door Matthew Jebb en Martin Cheek in 2013, in "Nepenthes alzapan (Nepenthaceae), a new species from Luzon, Philippines", Phytotaxa 100(1): 57–60, op basis van materiaal dat in submontaan mosbos op 1800 meter hoogte in de Sierra Madre werd verzameld. De typelocatie ligt op de berg Alzapan, in de Sierra Madre, op het eiland Luzon, Filipijnen. De naam verwijst naar de berg Alzapan, de vindplaats van het typemateriaal.

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.