Alle soorten › Anjerachtigen › Bekerplantfamilie › Nepenthes putaiguneung

Nepenthes putaiguneung

Een van de jongste soorten van Sumatra, in 2020 beschreven door Metusala, Al-Farishy en Jebb in het tijdschrift Phytotaxa. Nepenthes putaiguneung komt uit de hooglanden van het eiland en hoort bij de groep bergsoorten rond N. singalana, waarvan de leden elkaar sterk lijken en vooral aan details van deksel, peristoom en bloem uit elkaar te houden zijn. Over de soort is buiten de oorspronkelijke beschrijving nog weinig gepubliceerd, en deze gids beperkt zich tot wat daaruit en uit latere overzichten toetsbaar is.

Van deze soort staat nog geen foto met een Creative Commons-licentie of uit het publiek domein in de gids.

Herkenning

De beschrijving noemt als kernkenmerken smal spatelvormige bladeren met een stompe top en een stengel die in doorsnede rond tot vierkantig is. De onderbekers zijn onderaan verbreed en daarboven cilindrisch; hun peristoom draagt korte, dicht opeenstaande ribben. Bij de bovenbekers is het peristoom fijn geribd en fijn gelobd, en mist het de tanden aan de binnenrand die bij de verwanten voorkomen. Het deksel heeft aan de voet een klierrijke kam met een kort, tandachtig driehoekig aanhangsel; bij de onderbekers liggen de klieren op de dekselonderkant alleen langs de middenlijn. Mannelijke bloemen dragen een heel klein schutblaadje op het bloemsteeltje. Voor deze gids waren geen toetsbare maten beschikbaar; de maatvelden blijven daarom leeg.

Gelijkende soorten

De beschrijvers vergelijken de soort met Nepenthes singalana en N. mikei, twee hooglandsoorten van Sumatra met vergelijkbare bekers. N. putaiguneung verschilt van beide in de bladvorm (smal spatelvormig met stompe top), de bekervorm, het peristoom zonder tanden aan de binnenrand, het kleine tandvormige aanhangsel aan de voet van het deksel, de beperking van de dekselklieren tot de middenlijn bij de onderbekers, en het kleine schutblaadje aan de mannelijke bloemsteeltjes. In het veld zijn peristoom en deksel de bruikbaarste kenmerken; voor een zekere determinatie is de beschrijving zelf nodig.

De val en hoe hij werkt

Een valkuil van het gewone Nepenthes-type, waarvan de details voor deze soort alleen uit de beschrijving bekend zijn. Het lokken gebeurt met nectar op het peristoom en op de kam aan de voet van het deksel, die klierrijk is en boven de mond ligt. Het fijn geribde peristoom werkt, zoals bij verwante soorten, als een glijbaan zodra er een waterfilm op ligt. Dat de onderbekers hun dekselklieren alleen langs de middenlijn hebben, betekent dat de nectar daar geconcentreerd is. Over prooi, bekervocht of bewoners van de bekers is niets gepubliceerd.

Standplaats en ecologie

De beschrijving plaatst de soort in de hooglanden van Sumatra. De verwanten N. singalana en N. mikei groeien in bemost bergbos en in het gedrongen struweel op bergtoppen, en het ligt voor de hand dat deze soort een vergelijkbare standplaats heeft; die afleiding is de reden voor de code nevelwoud (B1). Een gepubliceerd hoogtebereik en een nadere beschrijving van de standplaats zijn voor deze gids niet gevonden, zodat het hoogteveld leeg blijft.

Verspreiding en hoogte

Endemisch op Sumatra, Indonesië; de wereldchecklist noemt alleen Sumatra en de beschrijving spreekt van de hooglanden van het eiland. Onze eigen soortenlijst plaatst de soort in West-Sumatra. Dat kon voor deze gids niet in een toetsbare bron worden bevestigd; de provincie wordt daarom niet als vaststaand gegeven. Omdat de soort pas kort bekend is, is ook het werkelijke verspreidingsgebied nog niet in kaart gebracht.

  • Inheems
Verspreiding per regio van het TDWG-schema (World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions), uit de World Checklist of Vascular Plants — de gegevensbasis achter Plants of the World Online. De kaart toont alleen het natuurlijke areaal; waar de soort is ingeburgerd staat in de tekst. Binnen een regio zegt de kaart niets over waar de plant precies staat; bij bedreigde soorten is dat ook de bedoeling. Contouren: tdwg/wgsrpd. Voor deze soort zijn nog geen GBIF-waarnemingen opgehaald; zodra dat gebeurt vervangt die precisere laag deze regio-kaart.

Vormen en variatie

Er zijn geen variëteiten of vormen beschreven en geen natuurlijke hybriden gemeld. De soort hoort bij een groep hooglandsoorten die onderling nauw verwant zijn en waarbinnen de grenzen tussen soorten in het verleden vaak zijn verschoven: N. singalana, N. mikei en verwante taxa zijn afwisselend samengevoegd en weer gesplitst. Het is dus goed mogelijk dat de opvatting over deze soort nog verandert naarmate er meer materiaal en genetisch onderzoek beschikbaar komt.

Waar en wanneer te zien

Omdat de vindplaats in de literatuur niet nader is aangegeven en de soort pas kort bekend is, is er geen verantwoord advies te geven over waar hij te zien is. Wie in de hooglanden van Sumatra bergbekerplanten uit de groep van N. singalana tegenkomt, kan letten op smal spatelvormige bladeren met een stompe top, een peristoom zonder tanden aan de binnenrand en een klein tandvormig aanhangsel aan de dekselvoet. Goede foto's van deksel en peristoom zijn voor specialisten waardevoller dan welk verzameld exemplaar ook.

Staat van instandhouding

In de Rode Lijst-gegevens die deze gids gebruikt, is geen beoordeling opgenomen (Not Evaluated), en een beschermingsadvies uit de beschrijving is voor deze gids niet beschikbaar. Wat voor veel pas beschreven bergsoorten van Sumatra geldt, geldt waarschijnlijk ook hier: een klein bekend areaal en belangstelling van verzamelaars. De soort staat, zoals het hele geslacht, in CITES bijlage II, zodat internationale handel in wilde planten een vergunning vereist.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes putaiguneung | Al-Farishy, Metusala & Jebb, 2020

Nepenthes putaiguneung werd op 4 augustus 2020 beschreven door Destario Metusala, Reza Saputra Al Farishy en Matthew Jebb, in Phytotaxa 454(4): 285-292. De hooglanden van het eiland Sumatra, Indonesië, waar de soort endemisch is; een preciezere typelocatie kon niet met zekerheid worden vastgesteld. De naam lijkt van lokale (Sundanese of regionale Sumatraanse) oorsprong te zijn, mogelijk verwant aan woorden voor "berg" of "bergtop", maar een expliciete bronbevestiging van de precieze betekenis is niet gevonden.

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.