Kievit

Geluid

Een nasaal, klaaglijk kie-wiet, waaraan de vogel zijn naam dankt. In de baltsvlucht wordt het een uitgerekt, zwiepend kie-uu wiet-wiet, ondersteund door het zoevende geluid van de vleugels. Vooral van maart tot mei; wintergroepen zijn grotendeels stil.

Herkenning

Middelgrote plevier met een dunne, opstaande kuif, breed afgeronde vleugels en een zwart-witte indruk die van dichtbij groen en paars oplicht. Oranjebruine onderstaartdekveren en korte roodachtige poten. De vlucht is fladderend en wiekend, met flikkerend zwart-wit. Mannetjes hebben een langere kuif en zwarte keel; in winterkleed is de keel wit.

Verwarrings­soorten

Op afstand lijken vliegende groepen op goudplevieren, waarmee ze vaak samen optrekken; goudplevier heeft spitse vleugels, snellere slagen en oogt gouden in plaats van zwart-wit. Zittend is verwarring mogelijk met de zeldzame steppekievit en sociabele kievit: die zijn zandbruin, zonder kuif en met een lichte wenkbrauwstreep.

Leefgebied

Open, kort en vochtig grasland, kale voorjaarsakkers, kwelders en drooggevallen slikken, altijd met een vrije horizon. In de winter op akkers, stoppels en overstroomde weilanden, vaak in gemengde groepen met goudplevieren en kokmeeuwen.

Verspreiding en trek

Broedvogel van Ierland tot diep in Rusland; het Nederlandse boerenland is een kerngebied. Bij vorst verplaatsen groepen zich massaal naar Frankrijk en Iberië, waar overstroomde dehesa's, rijstvelden en akkers in Extremadura, La Mancha en het Guadalquivirbekken de winteropvang vormen.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Maart, vroeg in de ochtend, langs een natte polderweg: dan is de baltsvlucht op zijn best, met tuimelende mannetjes die zoevend laag over de grond scheren. In december kun je bij een strenge vorstinval grote trekgroepen naar het zuidwesten zien schuiven.

Staat van instandhouding

Wereldwijd Gevoelig (IUCN: Near Threatened) en in Nederland een van de sterkst afnemende weidevogels. Vervroegd maaien, ontwatering, omzetting van grasland naar mais en hoge predatiedruk kosten legsels en kuikens; kruidenrijke, natte percelen met uitgesteld maaibeheer bieden het meeste perspectief.