Alle soorten › Steltloperachtigen › Strandlopers en snippen › Amerikaanse oeverloper
Amerikaanse oeverloper | Actitis macularius
Spotted Sandpiper | Andarríos maculado | Maçarico-pintado
De Amerikaanse oeverloper is de kleine steltloper die afzonderlijk langs vrijwel elke oever in het gidsgebied te vinden is, van de kust en de Galápagos tot de beken hoog in de Andes. Hij wipt voortdurend met het achterlijf en vliegt laag over het water met korte, stijve, trillende vleugelslagen. In broedkleed heeft hij ronde zwarte vlekken op de onderdelen, waaraan hij zijn Engelse naam dankt.
Geluid
Een hoog, helder piet-wiet of een reeks wiet-wiet-wiet, vaak bij het opvliegen; ook een enkel scherp piet.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–20 cm, een kleine, gedrongen ruiter met een horizontale houding, een vrij korte staart en een middellange, rechte snavel. In winterkleed, het kleed waarin hij hier meestal te zien is, egaal grijsbruin van boven, met een witte wenkbrauwstreep en een donkere oogstreep, wit van onder en met een grijsbruine vlek op de borstzijden, waarvoor een witte wig omhoog loopt naar de schouder. De snavel is dan donker met een lichte basis, de poten zijn geelachtig tot vleeskleurig. In broedkleed, dat in maart en april al te zien kan zijn, zijn de onderdelen wit met ronde zwarte vlekken en is de snavel oranje met een zwarte punt. Jonge vogels hebben fijne bandering op de vleugeldekveren. In de vlucht een smalle witte vleugelstreep. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De Amerikaanse bosruiter Tringa solitaria is langer op de poten, donkerder van boven met witte stippels, heeft een witte oogring, een donkere stuit met gebandeerde staartzijden en geen vleugelstreep, en wipt met het hele lichaam in plaats van met het achterlijf. De Amerikaanse grijze ruiter Tringa incana, vooral op rotskusten en de Galápagos, is groter en egaal leigrijs, zonder witte wig voor de vleugel. De kleinste strandloper Calidris minutilla is kleiner, bruiner, met gestreepte borst en dunne, gebogen snavel, en wipt niet.
Leefgebied
Oevers van rivieren, beken, meren en lagunes, zandbanken, rotskusten, mangroveranden, havens en irrigatiekanalen, van zeeniveau tot boven 4000 m. Zoekt lopend en pikkend insecten, kreeftjes en andere kleine ongewervelden aan de waterrand. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia een verspreide wintergast langs vrijwel alle wateren, van de kust en het Amazonelaagland tot hoog in de Andes. Op de Galápagos een gewone wintergast langs de kusten. Broedt in grote delen van Noord-Amerika en overwintert van het zuiden van de Verenigde Staten tot in het noorden van Argentinië en Chili.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let op een kleine steltloper die alleen langs de waterkant loopt en voortdurend met het achterlijf wipt; bij verstoring vliegt hij laag over het water weg met zijn kenmerkende stijve vleugelslagen en een helder piet-wiet.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en een grote stand, die in Noord-Amerika licht lijkt af te nemen.
Wetenschappelijke naam
Actitis macularius | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Tringa macularia; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Actitis werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks aktitēs, 'kustbewoner', van aktē, 'kust'. De soortnaam komt van Latijn macularius, 'gevlekt'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pennsylvania, Verenigde Staten.