Alle soorten › Zangvogels › Tapaculo's › Ampaytapaculo
Ampaytapaculo | Scytalopus whitneyi
Ampay Tapaculo | Churrín de Ampay | Macuquinho-de-ampay
De ampaytapaculo is een kleine, donkergrijze tapaculo van de hoge Andes in het midden van Peru, die pas in 2020 als soort werd beschreven. Hij leeft als een muis verborgen tussen dicht struikgewas, graspollen en laag bos rond de boomgrens. De naam verwijst naar het bos van Ampay boven Abancay, waar de eerste exemplaren en geluidsopnamen werden verzameld; de wetenschappelijke naam eert de Amerikaanse ornitholoog Bret M. Whitney.
Geluid
De hoofdzang is één korte toon die ongeveer anderhalf tot twee keer per seconde wordt herhaald, soms anderhalve minuut of langer achter elkaar. Daarnaast een lange reeks regelmatig herhaalde, ratelende tonen (trrr), tot een minuut lang. De zang van de vogels in Ayacucho en Apurímac verschilt licht.
Opname: Niels Krabbe — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, rond en kortstaartig, met de staart vaak schuin omhoog. Het mannetje is donker leigrijs, met een donkerder gezicht, een lichtere kruin die een vage lichte wenkbrauwstreep vormt en een lichtere keel. De vleugelveren hebben bruine tot roestbruine punten; flanken en onderstaartdekveren zijn okerbruin met donkere bandjes. Het vrouwtje is van boven donker roodbruin, met een duidelijke lichte wenkbrauwstreep, een lichtgrijze keel en borst en een warm bruine buik. Jongen zijn, zoals bij verwante tapaculo's, bruiner en dicht gebandeerd.
Verwarringssoorten
Simons' tapaculo Scytalopus simonsi leeft vooral verder naar het zuidoosten, op de puna en in Polylepis-bos; het vrouwtje is warmer roestbruin en de zang verschilt. De cuzcotapaculo Scytalopus urubambae leeft ten oosten van de Apurímac, in de Cordillera Vilcabamba. De jalcatapaculo Scytalopus frankeae leeft ten noorden van de Mantaro; het mannetje heeft een zilverige wenkbrauwstreep en de zang bestaat uit lange reeksen ratels. Tapaculo's worden in deze streek vooral op geluid en verspreiding onderscheiden.
Leefgebied
Struikgewas en pollengras op steile, rotsige hellingen, de rand van bergbos en bosjes van Podocarpus en Polylepis, ongeveer tussen 3150 en 4500 m. Leeft op of vlak boven de grond in dichte begroeiing en eet vermoedelijk kleine ongewervelden. Over het nest is niets bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Alleen in Peru, in twee gebieden ongeveer 100 km uit elkaar: in Apurímac tussen de rivieren Apurímac en Pampas, onder meer bij Ampay, en in het oosten van Ayacucho ten zuiden van de Mantaro. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bezoek het nationale heiligdom Ampay boven Abancay en luister in de vroege ochtend langs de bosrand en in het struikgewas rond de boomgrens naar de lange reeksen gelijke tonen. Zingende vogels komen soms kort tevoorschijn op een rots of lage tak.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd. Het bekende verspreidingsgebied is zeer klein, al is geschikt leefgebied in de omgeving nog nauwelijks onderzocht. In het beschermde gebied van Ampay is de soort algemeen, in Ayacucho schaars en plaatselijk; de beschrijvers achtten de categorie gevoelig passend.
Wetenschappelijke naam
Scytalopus whitneyi | Krabbe, Fjeldså, Hosner, Robbins & Andersen, 2020
Krabbe, Fjeldså, Hosner, Robbins & Andersen beschreef de soort in 2020 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Scytalopus werd in 1837 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam combineert Grieks skutalē of skutalon, 'stok', met pous, 'voet'. De soortnaam whitneyi eert Bret M. Whitney, Amerikaans ornitholoog en kenner van Zuid-Amerikaanse vogelgeluiden. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cerro Turronmocco, Apurímac, Peru.