Alle soorten › Zangvogels › Tapaculo's › Jalcatapaculo
Jalcatapaculo | Scytalopus frankeae
Jalca Tapaculo | Churrín de la jalca | Macuquinho-da-jalca
De jalcatapaculo is een kleine tapaculo van het hooggelegen grasland met struiken in het midden van Peru, in 2020 als soort beschreven. Hij leeft verborgen in dichte graspollen en struikjes in ravijnen en op steile, rotsige hellingen. Jalca is de plaatselijke naam voor dit vochtige graslandschap boven de boomgrens; de wetenschappelijke naam eert de ornithologe Irma Franke, die veel bijdroeg aan de Peruaanse vogelkunde.
Geluid
Een lange reeks regelmatig herhaalde, galmende ratels (trrr), in zangperiodes die enkele minuten kunnen duren. De zang van de noordelijke en de zuidelijke vogels verschilt licht. Daarnaast twee eenvoudige roepjes.
Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, rond en kortstaartig. Het mannetje heeft een donkergrijze kruin en een grotendeels donkergrijs gezicht, met een zilverwitte wenkbrauwstreep van wisselende grootte; sommige mannetjes hebben een zilverige kruin. Nek en mantel zijn donkergrijs met een roodbruine waas, onderrug en stuit kaneelbruin met zwartachtige, gebogen bandjes. Keel en buik zijn lichtgrijs, de borst donkerder grijs, achterflanken en onderstaartdekveren roestbruin met zwartachtige tekening. Het vrouwtje lijkt op het mannetje, maar is bruiner, van kaneelbruin tot olijfbruin.
Verwarringssoorten
De ampaytapaculo Scytalopus whitneyi leeft ten zuiden van de Mantaro en zingt vooral een reeks gelijke enkele tonen. Tschudi's tapaculo Scytalopus acutirostris en de juníntapaculo Scytalopus gettyae leven in hetzelfde deel van Peru, maar vooral in vochtig bergbos onder de jalca, en zingen anders. De elfenwoudtapaculo Scytalopus altirostris leeft verder naar het noorden in nevelig elfenbos en heeft geen zilverige wenkbrauwstreep.
Leefgebied
Jalca: dicht pollengras met verspreide struiken, vooral in ravijnen en op steile, rotsige hellingen die niet door vee worden begraasd; ook aan de rand van bos bij de boomgrens, in Polylepis-bos en in groenblijvend oeverbos, ongeveer tussen 3400 en 4200 m. Leeft op de grond in dichte begroeiing en eet vermoedelijk kleine ongewervelden. Over de broedbiologie is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Alleen in Peru, in twee gebieden ongeveer 150 km uit elkaar: in Huánuco en Pasco, begrensd door de Huallaga, en in Junín, begrensd door de Mantaro. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij de typelocatie Millpo in Huánuco en in onbegraasde, struikrijke ravijnen in de jalca van Junín is de soort vastgesteld; luister vroeg in de ochtend naar de minutenlange, ratelende reeksen. Zingende vogels zitten meestal laag in een graspol of struik.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd. Het verspreidingsgebied is klein. In het noorden is de soort door zware begrazing op veel plaatsen schaars; in het zuiden, waar minder mensen wonen, is hij algemener. De beschrijvers achtten de soort niet bedreigd.
Wetenschappelijke naam
Scytalopus frankeae | Rosenberg, Davis, Rosenberg, Hosner, Robbins, Valqui H & Lane, 2020
Rosenberg, Davis, Rosenberg, Hosner, Robbins, Valqui H & Lane beschreef de soort in 2020 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Scytalopus werd in 1837 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam combineert Grieks skutalē of skutalon, 'stok', met pous, 'voet'. De soortnaam frankeae eert Irma Franke, Peruaans ornitholoog die veel heeft bijgedragen aan de recente ornithologie van Peru en deelnam aan de expeditie die de soort in 1985 ontdekte. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Millpo, Huánuco, Peru.