Alle soorten › Zangvogels › Tapaculo's › Elfenwoudtapaculo

Elfenwoudtapaculo | Scytalopus altirostris

Neblina Tapaculo | Churrín de neblina | Macuquinho-da-neblina

De elfenwoudtapaculo is een kleine tapaculo van het natte, nevelige elfenbos bij de boomgrens op de oostelijke Andesketen in het noorden en midden van Peru. Hij werd in 1939 beschreven als ondersoort van de magelhaentapaculo en kreeg in 1997 op grond van zijn zang de soortstatus. De Engelse en Spaanse naam (neblina, nevel) verwijzen naar zijn leefgebied.

Elfenwoudtapaculo (Scytalopus altirostris)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een snelle reeks van dalende, droge, ratelende frasen, vaak lang volgehouden vanuit dichte begroeiing.

Luister: ZangXC115773

Opname: Andrew Spencer — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

10–12 cm, rond en kortstaartig. Het mannetje is van boven grijs, met een bruine waas in de nek; onderrug en stuit zijn bruin met zwarte bandjes. De onderdelen zijn lichter grijs, flanken en onderstaartdekveren okerbruin met zwarte bandering. Het vrouwtje lijkt op het mannetje, maar is van boven bruiner. Jongen zijn, zoals bij verwante tapaculo's, bruiner en dicht gebandeerd.

Verwarrings­soorten

De jalcatapaculo Scytalopus frankeae leeft verder naar het zuiden, vooral in open jalca, en het mannetje heeft een zilverige wenkbrauwstreep. De zwartgrijze tapaculo Scytalopus parvirostris leeft lager, in bergbos tot ongeveer 2500 m, en zingt een lange, snelle triller. Tschudi's tapaculo Scytalopus acutirostris leeft in vergelijkbaar bos in het midden van Peru en zingt anders. Tapaculo's worden in dit gebied vooral op geluid en verspreiding onderscheiden.

Leefgebied

Elfenbos, het lage, mosrijke nevelwoud bij de boomgrens, en de bosrand naar het grasland erboven, ongeveer tussen 2900 en 3700 m, in een zeer nat en nevelig klimaat. Leeft op of vlak boven de grond in dichte begroeiing en eet vermoedelijk insecten. Over de broedbiologie is vrijwel niets bekend; een jong werd in juli vastgesteld.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen in Peru, op de oostelijke Andesketen van het zuiden van Amazonas tot in het midden van Huánuco. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek hoog op de oostelijke Andesketen, waar wegen of paden door het elfenbos bij de boomgrens lopen, en luister bij mist of motregen naar de droge, ratelende reeksen. De vogel beweegt zich muisachtig door mos en struiken en komt zelden in de open lucht.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort leeft in een smalle hoogtezone in afgelegen gebieden waar het bos grotendeels intact is; plaatselijk worden de boomgrens en het grasland aangetast door branden en begrazing.

Wetenschappelijke naam

Scytalopus altirostris | Zimmer, 1939

Zimmer beschreef de soort in 1939 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Scytalopus werd in 1837 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam combineert Grieks skutalē of skutalon, 'stok', met pous, 'voet'. De soortnaam komt van Latijn altirostris, van altus, 'hoog', en rostrum, 'snavel': met hoge snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Atuén, Amazonas, Peru.