Alle soorten › Zangvogels › Tapaculo's › Cuzcotapaculo
Cuzcotapaculo | Scytalopus urubambae
Vilcabamba Tapaculo | Churrín de Vilcabamba | Macuquinho-de-vilcabamba
De cuzcotapaculo is een kleine, grijze tapaculo die alleen voorkomt in het hooggebergte rond het dal van de bovenloop van de Urubamba in Cuzco, Peru. Hij leeft in bemost elfenwoud en Polylepis-bos tussen grote rotsblokken, hoger dan de meeste andere tapaculo's. Hij werd in 1939 als ondersoort beschreven en wordt sinds 1997 op grond van de zang als aparte soort behandeld.
Geluid
De zang is een herhaalde, raspende toon, door waarnemers verschillend weergegeven als trie, tjit-tjit of een ratel. De roep is een stijgend en dalend reeksje kikikikiki.
Opname: Jian Mei — CC BY-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–12 cm, winterkoningachtig, met een dunne snavel, vrij lange poten en een korte, opgewipte staart. Het mannetje is van boven donkergrijs; de borst is middelgrijs en gaat over in een lichtgrijze buik. De stuit is roodbruin met vage bandering, flanken en onderstaart zijn kaneelkleurig, eveneens vaag gebandeerd. Het vrouwtje is van boven lichter grijs, met een bruine waas op de nek, en heeft helderder roodbruine, ongebandeerde flanken. Jongen zijn bruin van boven en groenig okergeel van onderen.
Verwarringssoorten
Simons' tapaculo Scytalopus simonsi, verder oostelijk vanaf de Cordillera Vilcanota, heeft een smalle, lichte wenkbrauwstreep en sterker gebandeerde flanken. De ampaytapaculo Scytalopus whitneyi leeft verder westelijk, in Apurímac. De zwartgrijze tapaculo Scytalopus parvirostris leeft lager in vochtig bergbos en is donkerder, met een lange triller als zang. Bij tapaculo's is de zang het belangrijkste kenmerk.
Leefgebied
Vochtig bergbos en elfenwoud, vaak met veel mos en grote rotsblokken, en Polylepis-bos, tussen ongeveer 3500 en 4200 m. Zoekt op of vlak boven de grond tussen mos en stenen naar kleine geleedpotigen. Voedsel en broedbiologie zijn nauwelijks onderzocht en lijken waarschijnlijk op die van andere tapaculo's van het hooggebergte.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Alleen in Peru: in Cuzco, in het hooggebergte langs het dal van de bovenloop van de Urubamba, in de Cordillera Vilcabamba en de Cordillera Urubamba. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De Polylepis-bossen rond de pas Abra Málaga, aan de weg van Ollantaytambo naar de oostflank, zijn een bekende plek. Luister er in de ochtend tussen de bemoste rotsblokken naar de herhaalde, raspende tonen; de pas ligt boven 4000 m.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is zeer klein, maar de stand wordt stabiel geacht en is niet direct bedreigd door menselijke activiteit; kap en branden in de Polylepis-bossen kunnen het leefgebied plaatselijk verkleinen.
Wetenschappelijke naam
Scytalopus urubambae | Zimmer, 1939
Zimmer beschreef de soort in 1939 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Scytalopus werd in 1837 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam combineert Grieks skutalē of skutalon, 'stok', met pous, 'voet'. De soortnaam urubambae verwijst naar de vallei van de Urubamba in Cuzco, Peru; dat is niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cedrobamba, Urubambavallei, Cuzco, Peru.