Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Andeszwaluw
Andeszwaluw | Orochelidon andecola
Andean Swallow | Golondrina andina | Andorinha-andina
De andeszwaluw is een gedrongen zwaluw van de puna en het altiplano, met lange vleugels en een korte, bijna rechte staart. Hij jaagt alleen of in losse groepjes boven grasland, meren en dorpen hoog in de centrale en zuidelijke Andes. Zijn vlucht is krachtig, met korte reeksen vleugelslagen en lange glijvluchten.
Geluid
Een droog, krassend tsjrt en een zacht, raspend gekwetter.
Opname: Cristian Pinto — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm, stevig gebouwd, met lange, brede vleugels en een korte, nauwelijks ingesneden staart. De bovendelen zijn donker, met een blauwgroene glans op rug en mantel; kop en vleugels zijn bruiner. Keel en borst zijn vuil grijsbruin, scherp afgezet tegen de witte buik en witte onderstaartdekveren. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn doffer en bruiner van boven.
Verwarringssoorten
De bruinbuikzwaluw Orochelidon murina is slanker, met een langere, gevorkte staart en een geheel grijze onderzijde zonder witte buik; hij leeft verder naar het noorden. De blauwwitte zwaluw Pygochelidon cyanoleuca is kleiner, met een witte keel en zwarte onderstaartdekveren. De Chileense zwaluw Tachycineta leucopyga heeft een witte stuit en een witte onderzijde. De Zuid-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw Stelgidopteryx ruficollis is bruin van boven, met een roestkleurige keel.
Leefgebied
Open puna, altiplano, rotsige hellingen, kloven, de oevers van meren en moerassen, akkers en dorpen, ruwweg tussen 2500 en 4600 m; in de koude tijd deels lager, ook op de westflank. Jaagt op vliegende insecten, vaak laag boven water of langs rotswanden. Nestelt in gaten en spleten in steilkanten, rotsen, muren en gebouwen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Ontbreekt in Colombia en Ecuador. In Peru in de Andes van het midden en het zuiden, met de grootste aantallen op het altiplano rond het Titicacameer. In Bolivia in de Andes en op het altiplano in het westen. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili en het noordwesten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk boven de oevers van meren op het altiplano, rond rotswanden in hooggelegen dalen en bij dorpen op de puna. Let op de korte staart en het scherpe contrast tussen grijsbruine borst en witte buik.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverbreid in een dunbevolkt gebied en past zich aan dorpen en gebouwen aan.
Wetenschappelijke naam
Orochelidon andecola | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837) (GBIF: Haplochelidon andecola)
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als Hirundo andecola; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Orochelidon werd in 1903 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam combineert Oudgrieks oros, 'berg', met khelidōn, 'zwaluw'. De soortnaam combineert de Andes met Latijn -cola, 'bewoner', en betekent 'Andesbewoner'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit La Paz, Bolivia.