Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Antioquialooftiran
Antioquialooftiran | Pogonotriccus lanyoni
Antioquia Bristle Tyrant | Tiranuelo antioqueño | Barbudinho-de-antioquia
De antioquialooftiran is een kleine tiran die alleen in Colombia voorkomt, op de lagere hellingen aan weerszijden van de middelste Magdalenavallei. Hij werd pas in 1988 beschreven en is genoemd naar het departement Antioquia. Zijn leefgebied, vochtig bos op geringe hoogte, is grotendeels ontgonnen.
Geluid
Een korte reeks scherpe, hoge tonen en een snelle, oplopende triller.
Opname: Ross Gallardy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11 cm, met een korte, smalle snavel en een vrij lange staart. De bovendelen zijn olijfgroen, de kruin iets grijziger. Het gezicht is grijsachtig olijf met een vage, donkere vlek op de oorstreek. De vleugels zijn donker, met twee gele vleugelstrepen. De keel is lichtgrijs, de borst olijfkleurig, de buik geel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De marmerwanglooftiran Pogonotriccus ophthalmicus heeft een sterker grijs en wit gemarmerd gezicht met een scherpere zwarte oorvlek en leeft hoger in het bergbos. De bonte looftiran Pogonotriccus poecilotis heeft kaneelkleurige vleugelstrepen en leeft eveneens hoger. Vliegenpikkers zoals de goudmaskervliegenpikker Zimmerius chrysops hebben een kortere staart, een gelig gezicht en gele vleugelranden zonder duidelijke vleugelstrepen.
Leefgebied
De middelste etage en lagere boomlaag van vochtig bos op lage hoogte en in de voetheuvels, ook bosranden en oud secundair bos, ruwweg tussen 450 en 1200 m. Zit rechtop op een tak, tilt telkens één vleugel op en vliegt kort uit om insecten van bladeren te pikken; vaak in gemengde groepen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: endemisch, op de hellingen aan weerszijden van de middelste Magdalenavallei, vooral in het oosten van Antioquia en het oosten van Caldas, met enkele meldingen uit aangrenzende departementen. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de resterende bosfragmenten langs beken in het oosten van Antioquia, zoals rond Río Claro, en volg daar gemengde groepen in de middelste etage.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar. Het kleine verspreidingsgebied ligt in een streek waar het laaglandbos grotendeels is omgezet in weiland en plantages; de soort is daar beperkt tot bosfragmenten.
Wetenschappelijke naam
Pogonotriccus lanyoni | (Graves, 1988) (GBIF: Phylloscartes lanyoni)
Graves beschreef de soort in 1988 als Phylloscartes lanyoni; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pogonotriccus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks pōgōn, 'baard', en trikkos, een klein, niet nader bepaald vogeltje, in de ornithologie gebruikt voor tirannen. De soortnaam eert de Amerikaanse ornitholoog Wesley E. Lanyon (1926–2017), om zijn onderzoek aan tirannen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit El Pescado, bij Puerto Valdivia, Antioquia, Colombia.