Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Apolinars winterkoning

Apolinars winterkoning | Cistothorus apolinari

Apolinar's Wren | Cucarachero de Apolinar | Corruíra-de-apolinar

Apolinars winterkoning is een vrij grote, endemische winterkoning van het oostelijke Andesgebergte van Colombia. Hij leeft in riet- en biezenvelden rond meren en moerassen op de hoogvlakte van Bogotá en Boyacá, en in een aparte stand in de páramo. Paren zingen vaak in duet vanuit dichte oevervegetatie.

Apolinars winterkoning (Cistothorus apolinari)
Foto: Neil Orlando Diaz Martinez from Bogotá D.C., Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang bestaat uit korte, herhaalde strofen van borrelende, schurende en heldere tonen, vaak in duet van beide partners. De roep is een droog, raspend tsjrr en een harde tik.

Luister: ZangXC571626

Opname: Felipe Velasco — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

12–13 cm, met een vrij lange, dunne snavel en een vrij lange staart. Kruin en nek zijn effen bruin, de mantel is zwart met witte strepen, de stuit warm bruin. De wenkbrauwstreep is grijsachtig en weinig opvallend. Vleugels en staart zijn bruin met zwarte bandering. Keel en borst zijn grijsachtig tot vaal bruingeel, de flanken kaneelbruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met minder duidelijke strepen op de mantel.

Verwarrings­soorten

De graswinterkoning Cistothorus platensis is kleiner en korterstaartig, met een gestreepte kruin en warmer bruingele onderdelen, en leeft in droger grasland en páramo, niet in riet. De zuidelijke huiswinterkoning Troglodytes musculus heeft een ongestreepte rug en leeft bij bebouwing en in open land.

Leefgebied

Riet (Typha) en biezen (Schoenoplectus) langs meren, moerassen en waterlopen op de hoogvlakte, ongeveer tussen 2500 en 3100 m; de páramostand leeft tot ongeveer 4000 m in vochtige páramo met bamboe (Chusquea) en struikjes. Eet insecten en andere ongewervelden, die hij laag in de vegetatie zoekt. Het nest is een bolvormig bouwsel van plantenmateriaal met een zij-ingang, vastgemaakt aan rietstengels.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Colombia: de oostelijke Andes in Cundinamarca en Boyacá, onder meer rond de hoogvlakte van Bogotá, het meer van Fúquene en het meer van Tota, en in de páramo van onder meer Sumapaz en Chingaza. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In de vroege ochtend langs de rietkragen van de meren en moerassen op de hoogvlakte van Bogotá en Boyacá; vogels zingen vanuit de rand van het riet en laten zich soms kort zien op een stengel.

Staat van instandhouding

Bedreigd. De moerassen op de hoogvlakte zijn grotendeels drooggelegd, vervuild of overwoekerd, en de resterende rietvelden liggen versnipperd. Ook verstoring, branden in de páramo en broedparasitisme door de glanskoevogel Molothrus bonariensis spelen een rol.

Wetenschappelijke naam

Cistothorus apolinari | Chapman, 1914

Chapman beschreef de soort in 1914 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cistothorus werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks kistos, 'struik', en thouros, 'springend, doorheen rennend'. De soortnaam eert broeder Apolinar María (overleden 1949), een in Colombia werkzame lasalliaanse broeder en ornitholoog. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suba (Tibabuyes), Bogotá, Colombia.