Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Huiswinterkoning

Huiswinterkoning | Troglodytes aedon

Northern House Wren | Chivirín saltapared | Corruíra-do-norte

De huiswinterkoning in strikte zin is de noordelijke vorm van het huiswinterkoningcomplex: hij broedt in Noord-Amerika en overwintert tot in Mexico. In het gidsgebied wordt hij vervangen door de zuidelijke huiswinterkoning, die er overal voorkomt. Oudere opgaven van Troglodytes aedon uit Zuid-Amerika hebben vrijwel altijd op die soort betrekking.

Huiswinterkoning (Troglodytes aedon)
Foto: Paul Danese — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een snelle, borrelende zang van trillers en dalende reeksen tonen; de roep is een schurend tsjrr en een droge tik.

Luister: ZangXC1182991

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

11–12 cm, met een dunne, licht gebogen snavel en een vrij korte staart. De bovendelen zijn grijsbruin, met fijne donkere bandering op vleugels en staart. Een smalle, lichte wenkbrauwstreep is weinig opvallend. De onderdelen zijn lichtgrijs tot vaal bruingrijs, met fijne bandering op de flanken en onderstaartdekveren. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De zuidelijke huiswinterkoning Troglodytes musculus is warmer bruin, met bruingelere onderdelen en kortere vleugels, en is in het gidsgebied de enige huiswinterkoning. De bergwinterkoning Troglodytes solstitialis is roodbruiner, met een duidelijke bruingele wenkbrauwstreep, en leeft in bergbos.

Leefgebied

In het broedgebied in open bos, bosranden, tuinen, parken en struikgewas; in de winter ook in struweel en ruige terreinen. Eet insecten en spinnen. Nestelt in holten, ook in nestkasten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied niet met zekerheid vastgesteld; meldingen onder deze naam uit Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia betreffen de zuidelijke huiswinterkoning. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedend in het zuiden van Canada en de Verenigde Staten, en overwinterend in het zuiden van de Verenigde Staten en Mexico.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Een huiswinterkoning in het gidsgebied is vrijwel altijd een zuidelijke huiswinterkoning. Een vogel die als noordelijke huiswinterkoning wordt gedetermineerd, moet goed worden gedocumenteerd, bij voorkeur met geluidsopnamen.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd als afzonderlijke soort; de Rode Lijst behandelt de huiswinterkoningen als één soort, die als niet bedreigd geldt. De noordelijke vorm is wijdverbreid en algemeen.

Wetenschappelijke naam

Troglodytes aedon | Vieillot, 1809

Vieillot beschreef de soort in 1809 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Troglodytes voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks trōglodutēs, 'holbewoner', naar de gewoonte van winterkoningen om in holtes te kruipen en te nestelen. De soortnaam komt van Grieks aēdōn, 'nachtegaal' of 'zangeres', naar de zang; in de Griekse mythe werd Aëdon in een nachtegaal veranderd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit New York, Verenigde Staten.