Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Zuidelijke huiswinterkoning

Zuidelijke huiswinterkoning | Troglodytes musculus

Southern House Wren | Ratona común | Corruíra

De zuidelijke huiswinterkoning is de meest verbreide winterkoning van het gidsgebied, van de kust tot hoog in de Andes. Hij leeft dicht bij de mens, in tuinen, dorpen en akkerland, en zingt het hele jaar. Hij wordt nu vaak als aparte soort beschouwd, los van de noordelijke huiswinterkoning van Noord-Amerika.

Zuidelijke huiswinterkoning (Troglodytes musculus)
Foto: Félix Uribe from Rionegro, Antioquia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een vrolijk borrelende, snelle zang van trillers en reeksen heldere tonen, vaak herhaald, het hele jaar door. Roepen zijn een schurend tsjrr en een harde, droge ratel.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

11–12 cm, met een dunne, licht gebogen snavel en een vrij korte staart, vaak schuin opgeheven. De bovendelen zijn warm bruin, met fijne donkere bandering op vleugels en staart. Een smalle, bruingele wenkbrauwstreep is weinig opvallend. Keel en borst zijn licht bruingeel, de flanken en onderstaartdekveren warmer bruingeel met fijne bandering. Vogels uit droge kustgebieden zijn grijzer, die uit het hooggebergte vaak donkerder. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben fijne donkere schubben op de borst.

Verwarrings­soorten

De bergwinterkoning Troglodytes solstitialis is kleiner en korterstaartig, met een duidelijke bruingele wenkbrauwstreep, en leeft in bergbos. De graswinterkoning Cistothorus platensis heeft een gestreepte rug en leeft in hoog gras. De noordelijke huiswinterkoning Troglodytes aedon is in het gidsgebied niet met zekerheid vastgesteld.

Leefgebied

Vrijwel elk open of halfopen landschap: tuinen, dorpen en steden, akkers en terrassen, weiland, struweel, bosranden, droogbos en oevervegetatie, van zeeniveau tot ongeveer 4000 m; ontbreekt in gesloten bos. Eet insecten en spinnen, die hij in de lage vegetatie, in muren en onder daken zoekt. Nestelt in holten, ook in gebouwen, muren en nestkasten.

Verspreiding en trek

In Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia algemeen in vrijwel het hele land, inclusief de droge Pacifische kust en de inter-Andesdalen; in het Amazonelaagland vooral in open plekken, dorpen en langs rivieren. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Vuurland en op enkele eilanden in het Caribisch gebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In vrijwel elk dorp en elke tuin; de zang verraadt hem meestal eerst, vaak vanaf een dak, muur of hek.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd als afzonderlijke soort; de Rode Lijst behandelt de huiswinterkoningen als één soort, die als niet bedreigd geldt. Algemeen en profiteert van ontbossing en bebouwing.

Wetenschappelijke naam

Troglodytes musculus | Naumann, 1823

Naumann beschreef de soort in 1823 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Troglodytes werd in 1809 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks trōglodutēs, 'holbewoner', naar de gewoonte van winterkoningen om in holtes te kruipen en te nestelen. De soortnaam komt van Latijn musculus, 'muisje', naar het kleine formaat en het muisachtige rondscharrelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bahia, Brazilië.