Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Asborstmierkruiper

Asborstmierkruiper | Myrmoborus lugubris

Ash-breasted Antbird | Hormiguero pechicinéreo | Formigueiro-liso

De asborstmierkruiper is een miervogel van riviereilanden en oeverbos langs de Amazone en de benedenlopen van haar grote zijrivieren. Hij hoort tot het geslacht Myrmoborus, waarvan de mannetjes grijs zijn met een zwart gezicht en de vrouwtjes bruin. Zijn verspreiding volgt vrijwel geheel de grote laaglandrivieren.

Asborstmierkruiper (Myrmoborus lugubris)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een gelijkmatige, dalende reeks van iets schorre tonen, ongeveer vijf per seconde. De roep is een snel, dalend, metaalachtig geratel pt-rr-rr-rr en een zacht pjoe.

Luister: ZangXC352102

Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, met een rode iris. Het mannetje is boven grijs, met een witachtig voorhoofd, een zwart gezicht en een zwarte keel, en onder grijsachtig wit. Het vrouwtje is boven roodachtig bruin, met kleine lichtbruine toppen aan de vleugeldekveren, en heeft een witte keel en witachtige onderdelen met olijfkleurige flanken.

Verwarrings­soorten

De zwartmaskermierkruiper Myrmoborus myotherinus leeft in bos op terra firme, het mannetje heeft witte toppen aan de vleugeldekveren en het vrouwtje een zwart masker en een lichtbruine onderkant. De zwartstaartmierkruiper Myrmoborus melanurus is donkerder leigrijs met een zwarte staart en leeft in várzea in het noordoosten van Peru. De zwart-witte mierkruiper Myrmochanes hemileucus deelt de riviereilanden, maar is boven zwart en onder zuiver wit.

Leefgebied

Riviereilanden met wat ouder bos en dichte ondergroei, en várzea langs de oevers van grote laaglandrivieren, onder 200 m. Zoekt in paren laag in dichte vegetatie naar insecten en andere ongewervelden. Het nest is een open kom laag in de vegetatie.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: op eilanden in de Amazone bij de grens met Peru. Ecuador: alleen op eilanden in de benedenloop van de Napo bij de grens met Peru. Peru: in Loreto langs de Amazone, de Napo en de benedenlopen van de Marañón en de Ucayali. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied langs de Amazone in Brazilië tot aan de monding.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Bezoek per boot riviereilanden in de Amazone bij Iquitos, en luister in de vroege ochtend naar de dalende zang uit de dichte ondergroei.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De stand gaat vermoedelijk achteruit door ontbossing van eilanden en oevers voor landbouw; veranderingen in het overstromingsregime door dammen kunnen het leefgebied aantasten.

Wetenschappelijke naam

Myrmoborus lugubris | (Cabanis, 1847)

Cabanis beschreef de soort in 1847 als Myrmonax lugubris; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myrmoborus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks murmos, 'mier', en -boros, 'verslindend': mierenverslinder. De soortnaam is Latijn lugubris, 'treurig, in rouw', naar het sombere grijze en zwarte verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Waarschijnlijk Pará, Brazilië.