Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Zwartmaskermierkruiper

Zwartmaskermierkruiper | Myrmoborus myotherinus

Black-faced Antbird | Hormiguero carinegro | Formigueiro-de-cara-preta

De zwartmaskermierkruiper is de meest verbreide Myrmoborus-soort van het Amazonelaagland in het gidsgebied. Hij leeft in paren in de ondergroei van bos op terra firme, vooral in dichte opslag in open plekken. De zang klinkt vanaf de bosbodem.

Zwartmaskermierkruiper (Myrmoborus myotherinus)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een telbare reeks van gelijk verdeelde, wat onzuivere tonen die eerst in hoogte en kracht toenemen en dan dalen, waarbij de tonen langer worden. De roep is een geratel en een kort, afgebeten tsjip.

Luister: ZangXC1166753

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

12,5 cm, met een dieprode iris. Het mannetje is boven donker blauwgrijs, met een kleine witte vlek tussen de schouderveren, zwarte vleugeldekveren met witte toppen, een zwart gezicht met een lichte wenkbrauwstreep, een zwarte keel en lichtgrijze onderdelen. Het vrouwtje is boven grijsachtig olijfbruin, met zwarte vleugeldekveren met lichtbruine toppen, een zwartachtig gezicht, een witte keel met kleine zwarte vlekjes aan de onderrand en lichtbruine onderdelen.

Verwarrings­soorten

De witbrauwmierkruiper Myrmoborus leucophrys heeft een opvallend witte (mannetje) of kaneelkleurige (vrouwtje) wenkbrauw en leeft in dichte opslag langs rivieren. De asborstmierkruiper Myrmoborus lugubris leeft op riviereilanden en mist de witte toppen aan de vleugeldekveren. De zwartkeelmiervogel Myrmophylax atrothorax is bruiner, met een zwarte keel en witte stippen op de vleugels, en leeft in vochtige ruigte.

Leefgebied

Ondergroei van altijdgroen bos op terra firme, ook ouder secundair bos, overgangsbos en soms seizoensgebonden overstroomd bos; voorkeur voor dichte opslag in open plekken. Tot ongeveer 900 m, in Peru plaatselijk tot 1250 m. Zoekt in paren laag boven de grond naar insecten, soms bij zwermen trekmieren. Het nest is een open kom laag bij de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het Amazonelaagland ten oosten van de Andes. Ecuador: in het oostelijk laagland, meestal onder 700 m. Peru: in het hele Amazonelaagland en de lage uitlopers. Bolivia: in het noorden en het laagland van La Paz, Beni en Cochabamba. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het Amazonegebied van Brazilië en Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Loop in de vroege ochtend langs paden door bos op terra firme bij een lodge in het Amazonelaagland van Ecuador of Peru, en let op paren in dichte opslag bij omgevallen bomen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen in een zeer groot verspreidingsgebied met veel beschermde gebieden; de stand wordt als stabiel beschouwd.

Wetenschappelijke naam

Myrmoborus myotherinus | (Spix, 1825)

Spix beschreef de soort in 1825 als Thamnophilus myotherinus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myrmoborus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks murmos, 'mier', en -boros, 'verslindend': mierenverslinder. De soortnaam komt van Grieks muiothēras, 'vliegenjager'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Fonte Boa, Amazonas, Brazilië.