Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Azuurzanger
Azuurzanger | Setophaga cerulea
Cerulean Warbler | Reinita cerúlea | Mariquita-azul
De azuurzanger is een kleine Noord-Amerikaanse zanger van de boomkruinen die vrijwel geheel in het noorden van de Andes overwintert. Het gidsgebied is daarmee zijn belangrijkste winterverblijf. De Noord-Amerikaanse stand is sterk afgenomen, en het behoud van bergbos op de Andeshellingen is voor de soort van groot belang.
Geluid
De roep is een zacht tsjip; in vlucht een dun ziet. De zang, een reeks zoemende tonen die versnelt en eindigt in een hoge triller, is in de winter zelden te horen.
Opname: Bobby Wilcox — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11,5–12 cm, met een korte staart. Het mannetje is hemelsblauw van boven, met zwarte streepjes op de rug, twee witte vleugelstrepen en witte vlekken in de staart; de onderdelen zijn wit, met een smalle donkerblauwe band over de borst en blauwgestreepte flanken. Het vrouwtje is blauwgroen tot turquoise van boven, met een lichte, geelachtige wenkbrauwstreep, lichtgele onderdelen met vage flankstrepen en twee witte vleugelstrepen. Jonge vogels zijn groener dan het vrouwtje.
Verwarringssoorten
Het mannetje van de blauwe zwartkeelzanger Setophaga caerulescens is donkerder blauw en heeft een zwarte keel en geen vleugelstrepen. Het vrouwtje van de sparrenzanger Setophaga fusca heeft een oranjegele keel en wenkbrauwstreep en een donkere wangvlek. Het vrouwtje van de tennesseezanger Leiothlypis peregrina mist duidelijke vleugelstrepen en de blauwe tint. De maskerparulazanger Setophaga pitiayumi heeft een gele keel en borst.
Leefgebied
In de winter hoog in het bladerdak van vochtig bergbos en de uitlopers, vooral aan de oostflank van de Andes, ongeveer tussen 500 en 2000 m, ook in schaduwkoffie en hoge bosranden. Zoekt insecten tussen de bladeren, vaak in gemengde groepen met tangaren. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Wintergast en doortrekker, vooral van september tot april. In Colombia op de hellingen van alle drie de Andesketens en in de Serranía de los Yariguíes. In Ecuador en Peru vooral aan de oostflank van de Andes, schaars. In Bolivia schaars in de uitlopers in het noorden. Ontbreekt op de Galápagos. Broedt in het oosten van Noord-Amerika en overwintert vrijwel alleen in de Andes van Venezuela tot Peru en Bolivia.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de wintermaanden gemengde groepen met tangaren in hoog bos en schaduwkoffie op de Andeshellingen in Colombia; volg de groep, omdat de vogel meestal hoog in het bladerdak blijft.
Staat van instandhouding
Gevoelig. De stand is in Noord-Amerika sinds de jaren zestig sterk afgenomen. De belangrijkste bedreigingen zijn het verlies van loofbos in het broedgebied en de omzetting van bergbos in het winterverblijf in landbouwgrond; schaduwkoffie en bosreservaten in de Andes bieden enige opvang.
Wetenschappelijke naam
Setophaga cerulea | (Wilson, 1810)
Wilson beschreef de soort in 1810 als Sylvia cerulea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Setophaga werd in 1827 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam komt van Grieks sēs (genitief sētos), 'mot', en -phagos, '-etend', dus 'motteneter'. De soortnaam komt van Latijn caeruleus, 'hemelsblauw', naar de blauwe bovenzijde van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Philadelphia, Pennsylvania, Verenigde Staten.