Alle soorten › Scharrelaarachtigen › IJsvogels › Bandijsvogel
Bandijsvogel | Megaceryle alcyon
Belted Kingfisher | Martín gigante norteamericano | Martim-pescador-norte-americano
De bandijsvogel is de ijsvogel van Noord-Amerika, die in de noordelijke winter in klein aantal tot in het noorden van Zuid-Amerika trekt. Hij is een grote, blauwgrijze ijsvogel met een ruige kuif en een witte halsband. Bij deze soort is het vrouwtje kleuriger dan het mannetje: alleen zij draagt een roodbruine band over de buik.
Geluid
Een luide, droge, ratelende reeks, krrrrrrr of kek-kek-kek-kek, vaak in de vlucht en bij het opvliegen.
Opname: Rory Nefdt — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
28–35 cm, met een grote kop, een ruige, dubbelpuntige kuif en een zware, rechte, zwarte snavel. De bovendelen zijn leigrijs-blauw, met kleine witte vlekjes op de vleugels en de staart. Een brede witte halsband loopt rond de nek; voor het oog zit een witte vlek. Over de borst loopt een blauwgrijze band, de rest van de onderdelen is wit. Het vrouwtje heeft daaronder nog een roodbruine band over de buik die doorloopt op de flanken. Jonge vogels hebben een roestbruin getinte borstband.
Verwarringssoorten
De Amerikaanse reuzenijsvogel Megaceryle torquata is groter, met een veel zwaardere snavel, en heeft een geheel roodbruine buik; bij het vrouwtje van die soort is alleen de borst blauwgrijs. De Amazone-ijsvogel Chloroceryle amazona is donker olijfgroen in plaats van blauwgrijs en heeft geen grijze borstband.
Leefgebied
Rivieren, meren, lagunes, mangroven, estuaria en vijvers, ook kunstmatige wateren zoals viskwekerijen, van de kust tot in de Andes; in het gidsgebied vooral in het laagland en de lagere dalen, plaatselijk tot boven 2500 m. Zit op een tak of draad boven het water of bidt, en duikt vandaar naar vissen; vangt ook kreeftachtigen en insecten. Broedt alleen in Noord-Amerika, in een zelfgegraven gang in een steile oever.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia een schaarse wintergast, vooral in het noorden en langs de Caribische kust, verspreid ook in de Andesdalen en het laagland. In Ecuador zeldzaam, met verspreide waarnemingen. In Peru en Bolivia slechts zeer weinig waarnemingen. Niet bekend van de Galápagos. Broedt in Alaska, Canada en de Verenigde Staten; overwintert tot in Midden-Amerika, het Caribisch gebied en het noorden van Zuid-Amerika.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek van november tot maart langs grotere meren, lagunes en rivieren in het noorden van Colombia. Hij verraadt zich vaak eerst door de ratelende roep, en zit dan los op een opvallende uitkijkpost boven het water.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De stand in Noord-Amerika is in de afgelopen decennia afgenomen, maar is nog groot.
Wetenschappelijke naam
Megaceryle alcyon | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Alcedo Alcyon; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Megaceryle werd in 1848 ingevoerd door Kaup. De geslachtsnaam combineert Grieks megas, 'groot', met het geslacht Ceryle (van Grieks kērulos, een mythische zeevogel). De soortnaam komt van Grieks alkuōn, 'ijsvogel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit South Carolina, Verenigde Staten.