Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Bandstaartmanakin

Bandstaartmanakin | Pipra fasciicauda

Band-tailed Manakin | Saltarín naranja | Uirapuru-laranja

De bandstaartmanakin is de zuidelijke tegenhanger van de draadmanakin, met een rode kop, een gele onderzijde en een witte band in de zwarte staart. Mannetjes baltsen elk op een eigen tak, met snelle zijwaartse sprongen en korte vluchten. In het noorden van Peru vormen de twee soorten een zone met bastaarden.

Bandstaartmanakin (Pipra fasciicauda)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een nasaal, dalend nieeuw, vaak herhaald, en droge knallende of zoemende vleugelgeluiden bij de balts.

Luister: ZangXC1003805

Opname: Jerome Fischer — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10–11 cm, met een korte staart. Het mannetje heeft een rode tot oranjerode kruin en nek; de borst is in het gidsgebied rood tot oranje, de buik geel, de rug, vleugels en staart zwart. Over het midden van de staart loopt een witte band, vooral zichtbaar van onderen en als de staart gespreid wordt. De iris is wit. Het vrouwtje is olijfgroen, van onder lichter met een gelige buik en een lichte iris. Jonge mannetjes lijken op het vrouwtje.

Verwarrings­soorten

Het mannetje van de draadmanakin Pipra filicauda heeft lange staartdraden, een gele borst en geen witte staartband; hij leeft verder naar het noorden. De vuurkapmanakin Machaeropterus pyrocephalus is kleiner, met een gele kruin met een rode middenstreep en gestreepte onderdelen. Vrouwtjes van andere manakins hebben meestal een donkere iris.

Leefgebied

Várzea, bos langs rivieren en beken, overgangsbos en de onderste etage van vochtig laaglandbos, ook oud secundair bos, van het laagland tot ongeveer 1000 m in de voetheuvels. Leeft in de ondergroei en de middelste etage en eet kleine vruchten en insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: in het laagland ten oosten van de Andes, noordwaarts tot ongeveer het gebied van de Marañón, waar hij overgaat in de draadmanakin. Bolivia: in het laagland en de voetheuvels van het noorden en oosten. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Amazonisch Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in bos langs rivieren en beken in het laagland van Peru en Bolivia en luister naar het nasale nieeuw. Mannetjes zitten vaak op een vaste tak in de ondergroei.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is wijdverbreid en plaatselijk algemeen.

Wetenschappelijke naam

Pipra fasciicauda | Hellmayr, 1906

Hellmayr beschreef de soort in 1906 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pipra werd in 1764 ingevoerd door Linnaeus. De geslachtsnaam komt van Grieks pipra, een naam die Aristoteles en andere Griekse auteurs gebruikten voor een kleine vogel; welke soort ze bedoelden is onduidelijk. De soortnaam komt van Latijn fascia, 'band', en cauda, 'staart': 'met gebandeerde staart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Guarayos, Santa Cruz, Bolivia.