Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Stompveermanakin
Stompveermanakin | Machaeropterus deliciosus
Club-winged Manakin | Saltarín alitorcido | Dançarino-de-asa-em-clava
De stompveermanakin is een kleine, kastanjebruine manakin van de westhelling van de Andes in Colombia en Ecuador. Het mannetje heeft verdikte, gedraaide armpennen, waarmee hij geluid maakt: hij heft de vleugels boven de rug en laat ze zeer snel trillen, wat een hoge, vioolachtige toon geeft. Het geluid ontstaat dus niet in de keel maar in de vleugels.
Geluid
Het mannetje maakt met de vleugels een kort tik-tik gevolgd door een gerekt, zoemend tieeen, als een vioolsnaar. Daarnaast korte, hoge roepnoten.
Opname: Paul Bourdin — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
9–10 cm, gedrongen, met een korte staart. Het mannetje is grotendeels kastanjebruin, met een rode kruin, zwarte vleugels en staart en een witte vlek op de binnenvlag van de armpennen, die bij opgeheven vleugels zichtbaar is. De armpennen zijn verbreed, stijf en gebogen. Het vrouwtje is olijfgroen met een kaneelkleurig waas op gezicht en keel, een lichtere buik en witachtige binnenvlaggen van de armpennen. Jonge mannetjes lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De goudvleugelmanakin Masius chrysopterus komt op dezelfde hellingen voor; het mannetje is zwart met een gele kruin en gele vleugelvlekken, het vrouwtje olijfgroen met een gele keel. Andere manakins in de westelijke Andes, zoals de witbefmanakin Corapipo leucorrhoa en de bonte manakin Manacus manacus, missen het kaneelkleurige gezicht van het vrouwtje.
Leefgebied
Vochtig voetheuvelbos en lager bergregenwoud, ook de randen en oud secundair bos, ongeveer tussen 400 en 1800 m, het meest tussen 600 en 1500 m. Leeft in de ondergroei en de middelste etage en eet kleine vruchten en insecten. Mannetjes baltsen op een vaste tak, vaak met andere mannetjes in de buurt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: op de Pacifische helling van de westelijke Andes, van het noorden van de cordillera zuidwaarts tot Nariño. Ecuador: op de westhelling van de Andes, zuidwaarts tot ongeveer El Oro. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied komt de soort niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in bos op de westhelling tussen ongeveer 600 en 1500 m naar de vioolachtige toon. Het mannetje gebruikt steeds dezelfde baltstak in de ondergroei, waar hij lang kan blijven zitten.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is beperkt en bosverlies op de westhelling van de Andes is een bedreiging, maar de soort is plaatselijk vrij algemeen.
Wetenschappelijke naam
Machaeropterus deliciosus | (Sclater, 1860)
Sclater beschreef de soort in 1860 als Pipra deliciosa; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Machaeropterus werd in 1854 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam combineert Grieks makhaira, 'mes' of 'dolk', met -pteros, 'gevleugeld', naar de verdikte vleugelveren van de mannetjes. De soortnaam is Latijn deliciosus, 'verrukkelijk'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Nanegal, Pichincha, Ecuador.