Alle soorten › Steltloperachtigen › Strandlopers en snippen › Bartrams ruiter
Bartrams ruiter | Bartramia longicauda
Upland Sandpiper | Correlimos batitú | Maçarico-do-campo
De Bartrams ruiter is een steltloper van droge graslanden die verwant is aan de wulpen en zelden aan het water komt. Hij broedt op de prairies en in open land van Noord-Amerika en overwintert op de pampa's van Zuid-Amerika. In het gidsgebied trekt hij vooral door het laagland ten oosten van de Andes, meestal alleen of in kleine groepjes.
Geluid
In de vlucht een zacht, vloeiend kwip-ip-ip-ip, vaak bij het opvliegen. De lange, stijgende en dalende fluittoon van het broedgebied is in het gidsgebied zelden te horen.
Opname: Stanislas Wroza — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
28–32 cm, een slanke steltloper met een kleine, ronde kop op een lange, dunne hals, een korte, rechte, gele snavel met een donkere punt, grote donkere ogen in een licht gezicht, een lange staart die voorbij de vleugelpunten reikt en gele poten. Bovendelen bruin, met donkere centra en lichte randen aan de veren, waardoor ze geschubd lijken; hals en borst bruingeel met fijne donkere streepjes en pijlpuntvlekken, de flanken donker gebandeerd en de buik wit. In de vlucht donkere handpennen tegen een lichtere bovenvleugel en een donkere stuit; de vleugelslag is ondiep en schokkerig. Houdt na de landing vaak even de vleugels omhoog. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een warmer gekleurde borst met minder tekening.
Verwarringssoorten
De blonde ruiter Calidris subruficollis gebruikt dezelfde graslanden, maar is kleiner, met een kortere hals en staart, een kortere, zwarte snavel en een effen bruingeel gezicht en onderdelen zonder strepen. De Amerikaanse goudplevier Pluvialis dominica heeft een grotere kop, een kortere hals, een zwarte snavel en donkergrijze poten. De kleine geelpootruiter Tringa flavipes heeft ook gele poten, maar een langere, dunne, zwarte snavel en een witte stuit, en houdt zich op aan de rand van het water.
Leefgebied
Op doortrek op korte graslanden, weilanden, savannen, vliegvelden en kale akkers, meestal in het laagland en soms op graslanden hoger in de Andes. Loopt met knikkende kop door het gras en pikt insecten, vooral sprinkhanen en kevers, en spinnen op. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia doortrekker in de Llanos en het Amazonelaagland, zeldzaam in de Andes en aan de kust. In Ecuador een schaarse doortrekker in het Amazonelaagland en zeldzaam in de Andes. In Peru doortrekker in het Amazonelaagland, zeldzaam in de Andes en aan de kust. In Bolivia doortrekker in het laagland, vooral in de savannen van de Beni, waar enkele vogels ook overwinteren. Broedt op de prairies en in open graslanden van Noord-Amerika, noordelijk tot Alaska, en overwintert vooral op de graslanden van Argentinië, Uruguay en het zuiden van Brazilië.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In september en oktober en opnieuw in maart en april op vliegvelden, weilanden en savannen in het laagland, bijvoorbeeld in de Beni of de Llanos. Vogels staan vaak rechtop in het gras of op paaltjes en worden vaak pas opgemerkt wanneer ze roepend opvliegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De stand is rond 1900 door de jacht sterk afgenomen en heeft zich daarna deels hersteld; het verlies van prairies en graslanden in de broed- en overwinteringsgebieden leidt plaatselijk tot afname.
Wetenschappelijke naam
Bartramia longicauda | (Bechstein, 1812)
Bechstein beschreef de soort in 1812 als Tringa longicauda; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Bartramia werd in 1831 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam eert de Amerikaanse natuuronderzoeker William Bartram (1739–1823), die Alexander Wilson in ornithologie en natuurtekenen onderwees. De soortnaam komt van Latijn longus, 'lang', en cauda, 'staart', naar de voor een steltloper lange staart. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Noord-Amerika.