Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Blauwkeelgoean
Blauwkeelgoean | Pipile cumanensis
Blue-throated Piping Guan | Pava silbosa goliazul | Jacutinga-de-garganta-azul
De blauwkeelgoean is een zwarte goean met een witte kuif en witte vleugelvlekken van het Amazonelaagland. Kenmerkend is de kobaltblauwe keellel onder de naakte, lichte gezichtshuid. Bij zonsopkomst maakt hij baltsvluchten met een ratelend vleugelgeluid en laat hij een reeks dunne, stijgende fluittonen horen.
Geluid
Een reeks van zes tot tien dunne, langgerekte, stijgende fluittonen, ongeveer puu-iee, vooral voor en rond zonsopkomst. Tijdens korte baltsvluchten tussen de bomen een droog, ratelend vleugelgeluid. Daarnaast zachte, krakende tonen.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
60–69 cm, met een vrij kleine kop, een lange staart en rode poten. Het kleed is zwart met een blauwe tot groene glans. De kruinveren vormen een rafelige, witte kuif met fijne zwarte schachtstrepen. Op de vleugeldekveren zit een grote witte vlek, ook zichtbaar bij de zittende vogel. De naakte huid rond het oog is wit tot lichtblauw; de keellel is donker kobaltblauw. De snavel is blauw met een zwarte punt. De seksen zijn gelijk. In Bolivia (ondersoort grayi) is de kuif voller wit.
Verwarringssoorten
De roodkeelgoean Pipile cujubi heeft een rode keellel en overlapt alleen in het noordoosten van Bolivia. Spix' sjakohoen Penelope jacquacu is bruin, met een rode keellel en zonder witte kuif of vleugelvlekken. De lelgoean Aburria aburri heeft een gele lel en geen wit, en leeft hoger op de Andesflank. De nachthokko Nothocrax urumutum en de mesbekpauwies Mitu tuberosum lopen over de bosbodem en hebben geen wit in de vleugel.
Leefgebied
Hoog bos langs rivieren, várzea en galerijbos, ook terra-firmebos en bosranden in het laagland, meestal onder 1000 m, plaatselijk tot ongeveer 1500 m in de voetheuvels. Leeft in paren of kleine groepen in de boomkruinen en eet vruchten, zaden, bloemen en bladeren; komt soms naar de oever om te drinken of klei te eten. Het nest is een platform van takjes in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten oosten van de Andes, van de rand van de Llanos tot het Amazonegebied. In Ecuador in het Amazonelaagland. In Peru in het Amazonelaagland en de voetheuvels. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten, ook in het galerijbos van de Beni-savannen. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, het westen en zuidwesten van Brazilië en het noorden van Paraguay.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek tijdens boottochten in de vroege ochtend in de kale toppen van hoge bomen langs rivieren en cocha's, bijvoorbeeld in Tambopata en Manu in Peru of in Yasuní in Ecuador. Vogels zitten vaak open op een tak in de eerste zon.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Wordt veel bejaagd en is rond nederzettingen en langs drukbevaren rivieren schaars of verdwenen; in beschermde gebieden plaatselijk talrijk.
Wetenschappelijke naam
Pipile cumanensis | (Jacquin, 1784)
Jacquin beschreef de soort in 1784 als Crax cumanensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pipile werd in 1856 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam gaat terug op Duits Pipen, 'piepen' (vergelijk Latijn pipilare, 'tjilpen'). Von Jacquin (1784) schreef dat de vogel zijn naam bij de Amerikanen dankt aan zijn zachte, piepende roep. De soortnaam verwijst naar Cumaná in Venezuela. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Orinocogebied bij Cumaná, Venezuela.