Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Boliviaanse stekelstaart

Boliviaanse stekelstaart | Cranioleuca henricae

Bolivian Spinetail | Curutié boliviano | Arredio-boliviano

De Boliviaanse stekelstaart is een endemische ovenvogel van een paar droge Andesdalen in La Paz en Cochabamba. De soort werd pas in 1993 ontdekt, bij Inquisivi in La Paz. Hij leeft in droog loofbos en is door zijn kleine verspreidingsgebied kwetsbaar.

Boliviaanse stekelstaart (Cranioleuca henricae)
Foto: CaracalShan — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De korte zang is een verende, versnellende en dalende reeks van een tot twee seconden; de lange zang is sneller en onregelmatig en kan meer dan tien seconden duren. Roepen bestaan uit enkele, dubbele of drievoudige tonen en een kort geratel.

Luister: ZangXC296373

Opname: Ross Gallardy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

Ongeveer 15 cm, met een spitse snavel en een getrapte, roodbruine staart met stekelige punten. De kruin is egaal roodbruin, met een witte wenkbrauwstreep, een grijze wang en vuilwitte teugels. De rug is licht bruinolijf, de vleugels zijn roodbruin. De onderdelen zijn licht grijsolijf met een zwakke okerkleurige zweem. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De streepkruinstekelstaart Cranioleuca pyrrhophia, die in dezelfde streek voorkomt, heeft een gestreepte kruin en wittere onderdelen. De witkruinstekelstaart Cranioleuca albiceps heeft een lichte kruin en leeft hoger, in vochtig nevelwoud. De grijsbrauwstekelstaart Cranioleuca curtata heeft een kastanjebruine kruin met een grijsachtige wenkbrauwstreep en leeft lager, in vochtig bergbos van de oostflank.

Leefgebied

Droog loofbos in de inter-Andesdalen, soms met zuilcactussen en lage struiken, met korstmossen en Tillandsia op de bomen; bekend van ongeveer 1600 tot 2300 m, mogelijk tot 3300 m. Zoekt vooral 1 tot 4 m boven de grond langs takken en tussen epifyten naar insecten. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch in Bolivia: alleen in enkele dalen in de Andes van La Paz, onder meer rond Inquisivi, en Cochabamba. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de droge dalen rond Inquisivi en in Cochabamba in loofbos met Tillandsia aan de takken; luister naar de verende, versnellende zang.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. Het verspreidingsgebied is klein en de stand wordt geschat op ongeveer 1500 volwassen vogels, met een dalende trend. Bedreigingen zijn houtkap, omzetting van bos in eucalyptusplantages en weiland, branden, aardverschuivingen en klimaatverandering.

Wetenschappelijke naam

Cranioleuca henricae | Maijer & Fjeldså, 1997

Maijer & Fjeldså beschreef de soort in 1997 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cranioleuca werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam komt van Grieks kranion, 'schedel', en leukos, 'wit'. De soortnaam eert Henrica Gertruida Maijer-van der Werff (1929–2020), moeder van de Nederlandse ornitholoog Sjoerd Maijer. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Inquisivi, La Paz, Bolivia.