Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Vaalkopstekelstaart

Vaalkopstekelstaart | Cranioleuca albicapilla

Creamy-crested Spinetail | Curutié crestado | Arredio-de-crista-creme

De vaalkopstekelstaart is een vrij grote stekelstaart die alleen in de Andes van Midden- en Zuid-Peru voorkomt. Zijn roomwitte kruin met korte kuif onderscheidt hem van de andere stekelstaarten van het geslacht Cranioleuca in dit deel van de Andes. Paren zingen vaak in duet.

Vaalkopstekelstaart (Cranioleuca albicapilla)
Foto: TonyCastro — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luide, stijgende en dalende reeks halfmuzikale tonen, vaak als duet van een paar. Daarnaast kortere roepen, waaronder een stijgend fluitje.

Luister: ZangXC936813

Opname: Gilmar Vergara Álvarez — CC BY-NC 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16–17 cm, met een spitse snavel en een lange, getrapte, roodbruine staart met stekelige punten. De kruin en de korte kuif zijn roomwit, de rug grijsolijf en de vleugeldekveren donker roodbruin. De onderdelen zijn lichtgrijs, de keel lichter. Er zijn twee ondersoorten; waar ze elkaar raken, komen tussenvormen voor. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De streepwangstekelstaart Cranioleuca antisiensis is kleiner, met een roodbruine kruin, een duidelijke witte wenkbrauwstreep en gestreepte wangen. De marcapatastekelstaart Cranioleuca marcapatae leeft in vochtiger nevelwoud in Cusco en heeft een roodbruine kruin en rug. De witbrauwmeesstekelstaart Leptasthenura xenothorax deelt het Polylepis-bos in Cusco en Apurímac, maar heeft een roodbruine kruin, een witte wenkbrauwstreep en een lange, smalle staart.

Leefgebied

Halfvochtig en vochtig bergbos, nevelwoud en Polylepis-bos, ook struikrijke bosranden, meestal tussen 2400 en 3650 m, plaatselijk tot ruim 4200 m. Zoekt in paren of met gemengde groepen langs takken, mos en epifyten naar insecten. Het nest is een bal van mos, takjes en bastrepen met een ingang aan de onderkant, meestal hangend aan het uiteinde van een tak.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch in Peru: in de Andes van Junín zuidwaarts via Ayacucho en Apurímac tot Cusco. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in Polylepis-bosjes en struikrijke bosranden in de hoge dalen van Apurímac en Cusco; paren verraden zich door hun luide duetten.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een beperkt verspreidingsgebied; kap en branden in Polylepis- en bergbos tasten het leefgebied plaatselijk aan.

Wetenschappelijke naam

Cranioleuca albicapilla | (Cabanis, 1873)

Cabanis beschreef de soort in 1873 als Synallaxis albicapilla; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cranioleuca werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam komt van Grieks kranion, 'schedel', en leukos, 'wit'. De soortnaam komt van Latijn albus, 'wit', en capillus, 'haar', naar de lichte kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Maraynioc, Junín, Peru.