Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Boomzwaluw

Boomzwaluw | Tachycineta bicolor

Tree Swallow | Golondrina bicolor | Andorinha-bicolor

De boomzwaluw is een stevige, blauwgroen-witte zwaluw uit Noord-Amerika, die in boomholten en nestkasten broedt. Hij overwintert vooral in het zuiden van de Verenigde Staten, Mexico en het Caribisch gebied en bereikt het gidsgebied alleen in klein aantal, in het noorden van Colombia. Anders dan de meeste zwaluwen eet hij in de winter naast insecten ook bessen.

Boomzwaluw (Tachycineta bicolor)
Foto: Paul Danese — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een helder, vloeiend tsjliet of tsjiet, in groepen tot een kwetterend gezang aaneengeregen.

Luister: ZangXC1013395

Opname: Stanislas Wroza — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm, met brede driehoekige vleugels en een licht gevorkte staart. Volwassen mannetjes zijn van boven glanzend blauwgroen, van onder zuiver wit, zonder witte stuit en zonder wit in de vleugel. Het wit van de wang reikt niet tot boven het oog. Vrouwtjes zijn doffer, met deels bruine bovendelen. Jonge vogels zijn van boven egaal grijsbruin, met soms een vage grijze borstband.

Verwarrings­soorten

De mangrovezwaluw Tachycineta albilinea en de witvleugelzwaluw Tachycineta albiventer zijn kleiner, met een witte stuit en wit in de vleugel. De blauwwitte zwaluw Pygochelidon cyanoleuca is kleiner en donkerder blauw, met zwarte onderstaartdekveren. De oeverzwaluw Riparia riparia is kleiner en bruin, met een scherpe bruine borstband; jonge boomzwaluwen hebben hooguit een vage, onderbroken band.

Leefgebied

Open land bij water: moerassen, meren, lagunes, mangroves en rijstvelden in het laagland. Jaagt vaak in groepen laag boven water op vliegende insecten en eet in de winter ook bessen. Broedt niet in het gidsgebied; overnacht in grote groepen in riet of struweel.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia een zeldzame wintergast in het noorden, vooral in het Caribische laagland. Verder zuidelijk in het gidsgebied alleen een dwaalgast; uit Ecuador zijn enkele meldingen bekend. Ontbreekt op de Galápagos. Broedt in Canada en het noorden en midden van de Verenigde Staten en overwintert van het zuiden van de Verenigde Staten tot Midden-Amerika en het Caribisch gebied.

  • Wintergast (ca. okt–mrt)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Bekijk groepen zwaluwen boven moerassen en lagunes in het Caribische laagland van Colombia, vooral tussen december en maart.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De stand is groot en de soort maakt veel gebruik van nestkasten, al is hij in delen van Noord-Amerika afgenomen.

Wetenschappelijke naam

Tachycineta bicolor | (Vieillot, 1808)

Vieillot beschreef de soort in 1808 als Hirundo bicolor; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tachycineta werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks takhukinētos, 'snel bewegend'. Latijn bicolor betekent 'tweekleurig', naar de blauwgroene bovendelen en witte onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit New York, Verenigde Staten.