Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Oeverzwaluw
Oeverzwaluw | Riparia riparia
Bank Swallow | Avión zapador | Andorinha-do-barranco
De oeverzwaluw is een kleine, bruin-witte zwaluw die in Noord-Amerika en Eurazië in kolonies in steile zand- en leemoevers broedt. Naar het gidsgebied komt hij als trekvogel uit Noord-Amerika, vaak in groepen boven rivieren, meren en moerassen. De smalle bruine borstband op de witte onderkant onderscheidt hem van de andere bruine zwaluwen in het gidsgebied.
Geluid
Een droog, raspend trrrt of tsjrrt, door groepen vaak herhaald tot een aanhoudend gekwetter.
Opname: Esperanza Poveda — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm, klein en slank, met spitse vleugels en een licht gevorkte staart. De bovendelen zijn egaal grijsbruin. Keel en onderdelen zijn wit, met een duidelijke grijsbruine borstband die in het midden vaak iets naar beneden uitloopt. De ondervleugel is donker grijsbruin. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels hebben lichte randen aan de veren van rug en vleugels.
Verwarringssoorten
De Zuid-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw Stelgidopteryx ruficollis is groter, met een okerkleurige keel, een lichte stuit en geen borstband. De Noord-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw Stelgidopteryx serripennis heeft een vuil grijsbruine keel en borst zonder scherpe band. De bruinborstzwaluw Progne tapera is veel groter, met een vlekkerige bruine borstband die als een rij stippels naar de buik doorloopt. Jonge boomzwaluwen Tachycineta bicolor hebben soms een vage grijze borstband, maar zijn groter en hebben een egaler witte keel en een donkerder bovenkant.
Leefgebied
Open land bij water: rivieren met zandbanken, meren, moerassen, natte graslanden, rijstvelden en kustlagunes, vooral in het laagland, op trek ook hoger in de Andes. Jaagt laag boven water en gras op vliegende insecten, vaak samen met boerenzwaluwen. Broedt niet in het gidsgebied; buiten de broedtijd overnacht hij in groepen in riet en hoog gras.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia een doortrekker en wintergast, vooral in de laaglanden ten oosten van de Andes en in het noorden. In Ecuador vooral een doortrekker, aan beide zijden van de Andes, en een schaarse wintergast. In Peru een doortrekker en wintergast langs de kust en in het Amazonelaagland. In Bolivia een wintergast in de laaglanden van het noorden en oosten. Op de Galápagos een zeldzame doortrekker. Broedt in Noord-Amerika en Eurazië en overwintert in Zuid-Amerika, Afrika en Zuid-Azië.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk tijdens de trek in september–oktober en maart–april boven rivieren, meren en moerassen in het laagland en bij kustlagunes; de soort zit vaak tussen groepen boerenzwaluwen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De Noord-Amerikaanse stand is de afgelopen decennia sterk afgenomen, onder meer door verlies van broedplaatsen in oevers en afname van vliegende insecten.
Wetenschappelijke naam
Riparia riparia | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Hirundo riparia; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Riparia werd in 1817 ingevoerd door Forster. De geslachtsnaam komt van Latijn riparius, 'van de oever' (ripa, 'oever'), naar de nesten in oeverwanden. Latijn riparius, 'van de oever', net als de geslachtsnaam, naar het broeden in oeverwanden. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.