Alle soorten › Zangvogels › Donacobiussen › Zwartkopdonacobius
Zwartkopdonacobius | Donacobius atricapilla
Black-capped Donacobius | Donacobio | Japacanim
De zwartkopdonacobius is de enige soort van zijn familie: een luidruchtige, langstaartige moerasvogel met een zwarte kop, een goudgeel oog en okergele onderdelen. Paren zingen in duet vanaf de toppen van riet en hoog gras, waarbij ze met de staart zwaaien en een kaal, oranje stukje huid aan de halszijde opblazen. Hij komt voor in vrijwel alle laaglandmoerassen ten oosten van de Andes.
Geluid
Luide duetten van heldere, herhaalde fluittonen als kwoit-kwoit-kwoit of tjoe-tjoe-tjoe, afgewisseld met raspende en schurende tonen van de partner; daarnaast harde, schorre roepen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
21–23 cm, met een vrij lange, licht gebogen zwarte snavel en een lange, getrapte staart. Kruin en zijkop zijn zwart, de rug en vleugels donker chocoladebruin, de stuit warmer bruin. De onderdelen zijn okergeel, met fijne donkere bandering op de flanken. Aan de halszijde zit een kaal, oranjegeel stukje huid. De staart is zwart met witte punten; in de vlucht is een witte vlek aan de basis van de handpennen zichtbaar. De iris is goudgeel. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met een bruinere kop en een donkere iris.
Verwarringssoorten
Weinig te verwarren. De tropische spotlijster Mimus gilvus en de campospotlijster Mimus saturninus hebben ook een lange staart met witte punten, maar zijn grijs of grijsbruin, met een witte wenkbrauwstreep en zonder zwarte kop of gele onderdelen, en leven in droger, open land.
Leefgebied
Hoog gras, riet en drijvende begroeiing langs moerassen, oude rivierarmen en meren, natte weiden en rijstvelden, ook ruige oevers langs rivieren; in het laagland, meestal onder 600 m, plaatselijk hoger. Eet insecten en andere ongewervelden, die hij laag in de begroeiing en vlak boven het water zoekt. Het nest is een diepe kom van gras en plantenvezels in dichte begroeiing boven of bij het water; vaak helpen jonge vogels van eerdere broedsels bij het grootbrengen van de jongen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Caribisch laagland, het Magdalenadal en het hele laagland ten oosten van de Andes. In Ecuador en Peru in het hele Amazonelaagland. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten, van Pando en Beni tot Santa Cruz. Ontbreekt ten westen van de Andes in Ecuador en Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het oosten van Panama via Venezuela en de Guyana's tot Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Langs de oevers van oude rivierarmen en moerassen in het Amazonelaagland, vanaf een kano of de oever; paren zitten in de ochtend zingend boven op het hoge gras.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen in geschikt moeras; profiteert plaatselijk van rijstvelden en natte weiden.
Wetenschappelijke naam
Donacobius atricapilla | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als [Turdus] atricapilla; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Donacobius werd in 1831 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam komt van Grieks donax (donakos), 'riet', en bios, 'leven': 'die in het riet leeft'. De soortnaam komt van Latijn ater, 'zwart', en capillus, 'hoofdhaar': 'met zwarte kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Oost-Brazilië.