Alle soorten › Zangvogels › Sapayoa's › Breedbekmanakin
Breedbekmanakin | Sapayoa aenigma
Sapayoa | Sapayoa | Sapayoa
De breedbekmanakin is de enige soort van de familie Sapayoidae. Lang werd hij bij de manakins ingedeeld, maar DNA-onderzoek plaatst hem in een oude lijn van suboscine zangvogels die verwant is aan de breedbekken en pitta's van Afrika en Azië. In het gidsgebied leeft hij alleen in het Chocó-regenwoud van West-Colombia en Noordwest-Ecuador.
Geluid
Weinig bekend. Gemeld zijn een zachte triller en een luidere, tjilpende roep.
Opname: Andrew Spencer — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto
Herkenning
15 cm. Olijfgroen van boven met donkerder vleugels en staart, van onder geler olijfgroen, zonder vleugelstrepen of andere tekening. De snavel is breed, plat en zwart, met borstelharen bij de mondhoek; de iris is dof roodbruin en de poten zijn grijs. Het mannetje heeft een verborgen gele kruinstreep, die het vrouwtje mist of nauwelijks heeft.
Verwarringssoorten
Vrouwtjes van manakins, zoals de groene manakin Cryptopipo holochlora, zijn even olijfgroen maar kleiner, met een kortere staart en een dunne, korte snavel. De Pacifische breedbektiran Rhynchocyclus pacificus heeft eveneens een brede, platte snavel, maar heeft gele randen langs de vleugelveren en een grotere kop. De bruinvleugelschiffornis Schiffornis turdina is bruiner en heeft een smalle snavel.
Leefgebied
Onderlaag en middenlaag van vochtig laaglandbos en heuvelbos, vaak in ravijnen langs beken. In Colombia tot ongeveer 1200 m, in Ecuador tot ongeveer 500 m. Zit lang stil op een tak en vliegt uit om insecten te vangen; eet ook kleine vruchten en sluit zich vaak aan bij gemengde foerageergroepen. Het nest is een peervormige, hangende bal van bastrepen en vezels met een ingang aan de zijkant, meestal boven een beek; bij één nest hielpen een volwassen en jonge mannetjes het vrouwtje bij het voeren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: Pacifisch laagland en de lage westhelling van de Westelijke Andes, van de grens met Panama zuidwaarts tot in Nariño. Ecuador: het noordwesten, vooral in Esmeraldas. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Daarbuiten alleen in Oost-Panama.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in ongestoord Chocó-bos op een stille, olijfgroene vogel met een brede snavel in de onderlaag langs beken en ravijnen, bijvoorbeeld in het noordwesten van Esmeraldas. De soort duikt geregeld op in gemengde groepen met miervogels en tirannen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De stand is niet goed bekend en neemt vermoedelijk af door ontbossing in de Chocó; de soort wordt overal als zeldzaam tot vrij schaars en plaatselijk beschreven.
Wetenschappelijke naam
Sapayoa aenigma | Hartert, 1903
Hartert beschreef de soort in 1903 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Sapayoa voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam verwijst naar de Río Sapayo (nu Zapallo Grande) in Esmeraldas, Ecuador, waar het type werd verzameld. De soortnaam aenigma betekent 'raadsel', omdat de verwantschap van de soort lang onduidelijk was. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zapallo Grande, Esmeraldas, Ecuador.