Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Dwergtiranmanakin
Dwergtiranmanakin | Tyranneutes stolzmanni
Dwarf Tyrant-Manakin | Saltarín enano | Uirapuruzinho
De dwergtiranmanakin is een van de kleinste zangvogels van het Amazonegebied: een egaal olijfgroen vogeltje met een stompe staart. Hij valt in het bos vooral op door zijn zang, een tweelettergrepig roepje dat hij dag in dag uit herhaalt vanaf een vaste zangpost in de middelste etage. Mannetjes zingen verspreid over het bos, op enige afstand van elkaar.
Geluid
Een kort, tweedelig dzju-wiet of tsjoe-piet, met tussenpozen van enkele seconden herhaald, soms urenlang vanaf dezelfde tak. Het is een van de meest gehoorde geluiden in het terra-firmebos van het westelijke Amazonegebied.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
8 cm, met een kleine, korte snavel en een zeer korte staart, waardoor de vogel gedrongen oogt. De bovendelen zijn egaal olijfgroen. De keel en de borst zijn lichtgrijs met een olijfkleurige waas, de buik is bleekgeel. De iris is lichtgrijs tot witachtig. Er is geen kruinvlek en er zijn geen vleugelstrepen. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Het vrouwtje van de blauwkruinmanakin Lepidothrix coronata is groener van boven, geelgroen van onder en heeft een donkere iris. De geelbuiktiranmanakin Neopelma sulphureiventer en de geelkuiftiranmanakin Neopelma chrysocephalum zijn veel groter, met een langere staart en een gele kruin. Vrouwtjes van andere manakins, zoals de witkruinmanakin Pseudopipra pipra, zijn groter en hebben een donkere iris.
Leefgebied
Vochtig regenwoud op terra firme, plaatselijk ook in oud secundair bos en aan de rand van várzea, van het laagland tot ongeveer 1000 m in de voetheuvels. Leeft in de onderste en middelste etage en eet kleine vruchten en insecten, die hij in een korte vlucht van bladeren plukt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten oosten van de Andes. In Ecuador en Peru in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Bolivia in het noorden, in Pando, Beni, La Paz en het noorden van Cochabamba en Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela en het westen en midden van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in het terra-firmebos rond lodges in Ecuador en Peru, zoals in Yasuní of Tambopata, op het herhaalde dzju-wiet. Zoek dan in de middelste etage naar een klein, stilzittend vogeltje; het blijft vaak lang op dezelfde tak.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is algemeen in een groot gebied met veel intact regenwoud; plaatselijk verdwijnt bos door ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Tyranneutes stolzmanni | (Hellmayr, 1906)
Hellmayr beschreef de soort in 1906 als Pipra stolzmanni; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tyranneutes werd in 1881 ingevoerd door Sclater & Salvin. De geslachtsnaam komt van Grieks turanneuō, 'tiran zijn', van turannos, 'tiran'. De soortnaam eert Jan Sztolcman (Stolzmann) (1854–1928), Pools zoöloog die vogels verzamelde in Peru en Ecuador. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Marabitanas, Rio Negro, Amazonas, Brazilië.