Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Brilheremietkolibrie

Brilheremietkolibrie | Phaethornis pretrei

Planalto Hermit | Ermitaño del Planalto | Rabo-branco-acanelado

De brilheremietkolibrie is een grote heremiet van het open, droge binnenland van Brazilië, die in het gidsgebied alleen in het oosten van Bolivia voorkomt. Hij leeft minder in gesloten bos dan de meeste heremieten en bezoekt ook tuinen en parken. Het nest hangt vaak op een beschutte plek, zoals onder een overhangende rots of aan een gebouw.

Brilheremietkolibrie (Phaethornis pretrei)
Foto: Donald Davesne — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een hoge, herhaalde, piepende frase. De roep is een scherp tsiep, vaak in de vlucht.

Luister: ZangXC1150258

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een lange, gebogen snavel en lange, wit getipte middelste staartpennen. De bovendelen zijn bronsgroen, de stuit is helder roodbruin. De kop heeft een donker masker met een lichte wenkbrauwstreep en baardstreep. De onderdelen zijn kaneelkleurig tot okerbruin. De buitenste staartpennen zijn donker met witte punten. De seksen zijn vrijwel gelijk.

Verwarrings­soorten

De bruinbuikheremietkolibrie Phaethornis subochraceus is kleiner, met een minder roodbruine stuit en lichtere, okergele onderdelen, en leeft vooral in bos. Natterers heremietkolibrie Phaethornis nattereri is veel kleiner, met een kortere staart en een kaneelkleurige keel.

Leefgebied

Droog en halfvochtig bos, galerijbos, bosranden, cerrado, rotsige hellingen en tuinen, in Bolivia vooral in het laagland en heuvelland. Bezoekt bloemen van struiken en kruiden, ook van tuinplanten, en vangt kleine geleedpotigen. Het kegelvormige nest hangt op een beschutte plek, onder een overhangende rots, in een grot of onder een dak of brug.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia in het oosten, vooral in Santa Cruz. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten en midden van Brazilië en in Paraguay.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Kijk bij bloeiende struiken in tuinen, langs bosranden en op rotsige hellingen in het oosten van Santa Cruz, zoals in het Chiquitano-gebied.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Verdraagt een half open, door mensen gevormd landschap en broedt soms aan gebouwen.

Wetenschappelijke naam

Phaethornis pretrei | (Lesson & Delattre, 1839)

Lesson & Delattre beschreef de soort in 1839 als Trochilus Pretrei; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phaethornis werd in 1827 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam combineert Oudgrieks phaethōn, 'zon', met ornis, 'vogel'. De soortnaam eert Jean-Gabriel Prêtre (1768–1849), Zwitsers-Frans schilder van natuurhistorische illustraties, onder meer voor het natuurhistorisch museum in Parijs. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Minas Gerais, Brazilië.