Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Bronzen dwergtiran

Bronzen dwergtiran | Pseudotriccus pelzelni

Bronze-olive Pygmy Tyrant | Tiranuelo bronceado | Maria-bronzeada

De bronzen dwergtiran is een kleine, donkere tiran van de ondergroei van vochtig bergbos. Hij zit stil en laag in dichte vegetatie en valt vooral op door de snorrende en klappende geluiden die hij met vleugels en snavel maakt. Het is de wijdst verbreide van de drie Pseudotriccus-soorten in het gidsgebied.

Bronzen dwergtiran (Pseudotriccus pelzelni)
Foto: Jackson Frost — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Een hoge, dunne triller die iets daalt, en korte, scherpe roepjes. In de vlucht en bij het verplaatsen tussen takken een snorrend vleugelgeluid; daarnaast droge klappende geluiden met de snavel.

Luister: ZangXC1163195

Opname: Daan van der Hoeven — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

11 cm, met een korte, platte snavel en een vrij lange staart. De bovendelen zijn donker olijfgroen met een bronzen glans, vleugels en staart donker met roodbruine randen. Keel en borst zijn donker olijfkleurig, het midden van de buik geelachtig. Er zijn geen vleugelstrepen en geen opvallende tekening aan de kop. De seksen zijn gelijk; jongen zijn bruiner.

Verwarrings­soorten

De bruinvoorhoofddwergtiran Pseudotriccus simplex heeft een roodbruin voorhoofd en gezicht en leeft alleen in het zuidoosten van Peru en in Bolivia. De roodkopdwergtiran Pseudotriccus ruficeps heeft een geheel oranjerode kop en leeft hoger, in het bovenste bergbos. De schubkuifdwergtiran Lophotriccus pileatus heeft een kuif met roodbruine veerranden en een gestreepte borst. De olijfstreeppipratiran Mionectes olivaceus is groter, met een gestreepte borst en een lichte vlek achter het oog.

Leefgebied

De dichte ondergroei van vochtig voetheuvelbos en lager bergbos, vaak in ravijnen, langs beken en in jong opgroeiend bos, ruwweg tussen 500 en 2100 m, aan de Pacifische kant plaatselijk lager. Vangt kleine insecten met korte sprongen naar bladeren en twijgen, meestal alleen en niet in gemengde groepen. Het nest is weinig beschreven.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in de bergbossen van de Andesketens en in de voetheuvels aan de Pacifische kant. Ecuador: aan beide flanken van de Andes. Peru: aan de oostflank, van het noorden zuidwaarts tot Cuzco en Puno. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten van Panama.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in de ondergroei van bergbos op 800–1800 m naar een kort snorrend vleugelgeluid; blijf staan en zoek laag in het struikgewas naar een kleine, donkere vogel die stil zit en korte sprongen maakt.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is gebonden aan bos met een dichte ondergroei en verdwijnt bij ontbossing, maar komt over een groot gebied voor.

Wetenschappelijke naam

Pseudotriccus pelzelni | Taczanowski & Berlepsch, 1885

Taczanowski & Berlepsch beschreef de soort in 1885 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pseudotriccus voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks pseudos, 'vals', en trikkos, een klein, niet nader bepaald vogeltje, in de ornithologie gebruikt voor tirannen. De soortnaam eert de Oostenrijkse ornitholoog August von Pelzeln (1825–1891) van het natuurhistorisch museum in Wenen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Machay en Mapoto, Tungurahua, Ecuador.