Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Zwartkruinmonjita
Zwartkruinmonjita | Neoxolmis coronatus
Black-crowned Monjita | Monjita coronada | Noivinha-coroada
De zwartkruinmonjita is een grijs met witte tiran die in Patagonië en het midden van Argentinië broedt en in de zuidelijke winter naar het noorden trekt. In het gidsgebied is hij een zeldzame wintergast in de Chaco van het zuiden van Bolivia. Hij zoekt zijn voedsel vaak lopend op kale grond.
Geluid
In de winter meestal stil; een zacht, kort roepje.
Opname: Marco Cruz — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
20–21 cm, met een zwarte snavel. De kruin is zwart, omgeven door een brede witte band over voorhoofd en wenkbrauw. De rug is grijsbruin, de onderzijde wit met een grijzig waas op de borst. De vleugels zijn zwart, met witte randen aan dekveren en armpennen en een witte vlek aan de basis van de handpennen; de staart is zwart met witte buitenranden. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De grijze monjita Nengetus cinereus is groter, met een grijze kruin en een zwarte baardstreep. De witte monjita Xolmis irupero is vrijwel geheel wit, zonder zwarte kruin. De patagonische klauwiertiran Agriornis murinus is egaal grijsbruin, zonder zwarte kruin, met een zwaardere snavel.
Leefgebied
In de winter open, droog land met verspreide struiken, de Chaco, weilanden en akkerranden in het laagland. Loopt over de grond en vangt insecten en andere kleine ongewervelden, vaak na een korte sprint. In het broedgebied ligt het nest in een lage struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: alleen als wintergast in de Chaco van het zuiden, in Tarija, Chuquisaca en het zuiden van Santa Cruz, vooral van mei tot september. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedt hij in het midden en zuiden van Argentinië; in de winter trekt hij tot in Paraguay, Uruguay en het zuiden van Brazilië.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de zuidelijke winter in het open Chacogebied van het zuidoosten van Bolivia naar een grijs met witte tiran die over kale grond loopt.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverspreid in het broedgebied; in het gidsgebied komt ze alleen in klein aantal voor.
Wetenschappelijke naam
Neoxolmis coronatus | (Vieillot, 1823) (GBIF: Xolmis coronatus)
Vieillot beschreef de soort in 1823 als Tyrannus coronatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Neoxolmis werd in 1927 ingevoerd door Hellmayr. De geslachtsnaam combineert Grieks neos, 'nieuw', met het geslacht Xolmis (monjita's). Latijn coronatus, 'gekroond', naar de zwarte kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay en Río de la Plata.