Alle soorten › Hoenderachtigen › Tandkwartels › Bruinborsttandkwartel

Bruinborsttandkwartel | Odontophorus speciosus

Rufous-breasted Wood Quail | Corcovado pechirrufo | Uru-de-peito-ruivo

De bruinborsttandkwartel is de tandkwartel van het voetheuvelbos en lagere bergbos op de oostflank van de Andes, van Ecuador tot Bolivia. Het mannetje heeft een egaal roodbruine borst en buik, het vrouwtje een roodbruine borst en een grijze buik. Zoals alle tandkwartels leeft hij in groepjes op de bosbodem.

Bruinborsttandkwartel (Odontophorus speciosus)
Foto: (c) Ian Adams, some rights reserved (CC BY) — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luid, ritmisch duet van snel herhaalde, rollende tonen, vooral bij zonsopkomst. Daarnaast zachte contactroepjes in de groep.

Luister: ZangXC276309

Opname: Jonas Nilsson — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

25–28 cm, gedrongen, met een korte staart en een korte, bruine kuif. De bovendelen zijn bruin, fijn zwart gemarmerd, met lichte vlekjes op de vleugels. Het gezicht en de keel zijn zwartachtig, met een roodbruine wenkbrauw. Bij het mannetje zijn borst en buik egaal roodbruin; bij het vrouwtje is de borst roodbruin en de buik grijs. Jonge vogels lijken op het vrouwtje, maar zijn doffer.

Verwarrings­soorten

De gemarmerde tandkwartel Odontophorus gujanensis leeft lager, in het laagland, en is grijsbruin gemarmerd, met oranjerode huid rond het oog en zonder roodbruine onderdelen. De stippelborsttandkwartel Odontophorus stellatus van het Amazonelaagland heeft een grijze nek en kleine witte stippels op de borst. De vlekbuiktandkwartel Odontophorus balliviani leeft hoger in Peru en Bolivia en heeft grote lichte vlekken op de onderdelen.

Leefgebied

De bodem van vochtig voetheuvelbos en lager bergregenwoud, ook oud secundair bos, ongeveer tussen 700 en 2200 m. Groepjes zoeken in het bladstrooisel naar zaden, vruchten en ongewervelden. Het nest ligt op de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Ontbreekt in Colombia. In Ecuador op de oostflank van de Andes. In Peru langs de hele oostflank. In Bolivia op de oostflank in La Paz, Cochabamba en Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Endemisch voor het gidsgebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister bij zonsopkomst naar het duet langs bospaden in voetheuvelbos op de oostflank, zoals in de lagere delen van de weg naar Manu in Peru. Groepjes lopen weg bij geluid; wacht stil op een pad.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Plaatselijk heeft de soort te lijden van ontbossing en jacht.

Wetenschappelijke naam

Odontophorus speciosus | Tschudi, 1843

Tschudi beschreef de soort in 1843 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Odontophorus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks odous, odontos, 'tand', en -phoros, 'dragend', naar de getande rand van de snavel. De soortnaam is Latijn speciosus, 'opvallend, in het oog lopend'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chanchamayo, Junín, Peru.