Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Bruinkopmiervogel

Bruinkopmiervogel | Myrmelastes brunneiceps

Brownish-headed Antbird | Hormiguero cabecipardo | Formigueiro-de-cabeça-parda

De bruinkopmiervogel is een miervogel van beekjes in bos aan de voet van de Andes in het zuidoosten van Peru en het westen van Bolivia. Hij werd als ondersoort van de vlekvleugelmiervogel beschreven en is op grond van zijn zang als aparte soort erkend. Het hele verspreidingsgebied ligt binnen het gidsgebied.

Bruinkopmiervogel (Myrmelastes brunneiceps)
Foto: david_sannier_vireon — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

De zang is een snelle, versnellende reeks hoge, rinkelende tonen. Roepen zijn een lange, dalende fluittoon, een abrupte toon, alleen of in reeksjes, en een kort geratel.

Luister: ZangXC862046

Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14–16 cm, met een zwarte snavel. Het mannetje is donkergrijs van boven, met zwartachtig grijze vleugels en staart en brede witte toppen aan de vleugeldekveren, die vleugelstrepen vormen; keel en onderzijde zijn middelgrijs. Het vrouwtje heeft een donkerbruine kruin en een donkerbruin gezicht, olijfbruine bovendelen, zwartbruine vleugels met lichte kaneelkleurige toppen aan de dekveren, een donker okerbruine keel en buik en olijfbruine flanken.

Verwarrings­soorten

De humaitámiervogel Myrmelastes humaythae leeft lager, in het laagland van oostelijk Madre de Dios en Pando; het vrouwtje heeft een grijs gezicht en de zang is een lange, stijgende triller. De loodgrijze miervogel Myrmelastes hyperythrus is groter, met een blauwe naakte huid rond het oog, en leeft in várzea. Goeldi's miervogel Akletos goeldii is groter, met een rode iris, en leeft in bamboe.

Leefgebied

Bodem en onderlaag van altijdgroen terra-firmebos in het heuvelland aan de voet van de Andes, vooral op slecht gedraineerde grond en langs kleine beken, tot ongeveer 1400 m. Foerageert in paren dicht bij de grond, op insecten en andere geleedpotigen. Over de broedbiologie is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: ontbreekt. Ecuador: ontbreekt. Peru: in het zuidoosten, in Cusco, Madre de Dios en Puno. Bolivia: in het westen, in La Paz. Ontbreekt op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in het voetheuvelbos van Manu, het dal van de Tambopata of de Yungas van La Paz langs kleine beken in de onderlaag; de snelle, rinkelende reeks verraadt de vogel.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is klein, maar ligt grotendeels in bos dat nog intact is, deels in beschermde gebieden.

Wetenschappelijke naam

Myrmelastes brunneiceps | (Zimmer, 1931) (GBIF: Schistocichla brunneiceps)

Zimmer beschreef de soort in 1931 als Schistocichla leucostigma brunneiceps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myrmelastes werd in 1858 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam combineert Grieks murmēx, 'mier', en lēistēs, 'rover'. De soortnaam komt van middeleeuws Latijn brunneus, 'bruin', en Latijn -ceps, 'kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chaquimayo, Carabaya, Puno, Peru.