Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Bruinrugmiervogel

Bruinrugmiervogel | Poliocrania exsul

Chestnut-backed Antbird | Hormiguero dorsicastaño | Formigueiro-de-dorso-castanho

De bruinrugmiervogel is een gedrongen, kortstaartige miervogel van de onderlaag van vochtig laaglandbos, met een kastanjebruin lichaam, een zwartachtige kop en een blauwe naakte huid rond het oog. Hij laat zich vooral horen door zijn korte, heldere fluitzang van twee of drie tonen. In het gidsgebied leeft hij ten westen van de Andes.

Bruinrugmiervogel (Poliocrania exsul)
Foto: Nigel Voaden from UK — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een korte reeks van twee of drie heldere fluittonen, waarvan de laatste het luidst is, ongeveer pie-pieuw. Daarnaast een ruw, krassend tsjerr en zachte tsjilpende roepjes.

Luister: ZangXC1177207

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14 cm, met een korte staart. Het mannetje heeft een zwartachtige kop, keel en borst, een kastanjebruine rug, vleugels en staart en een donkerbruine buik; rond het oog een blauwe naakte huid. Vogels in West-Ecuador en Zuidwest-Colombia hebben kleine witte of geelbruine stippen op de vleugeldekveren. Het vrouwtje heeft dezelfde donkere kop en bruine bovendelen, maar keel en borst zijn roodbruin in plaats van zwart. Jonge vogels zijn doffer en bruiner.

Verwarrings­soorten

De esmeraldasmiervogel Sipia nigricauda en de kortstaartmiervogel Sipia berlepschi zijn grijs tot zwart, met witte stippen op de vleugels en zonder blauwe huid rond het oog. De grijskruinmiervogel Sipia laemosticta en de magdalenamiervogel Sipia palliata hebben een grijze kop en borst, witte vleugelstippen en een rode iris. Zeledons miervogel Hafferia zeledoni is groter en egaal zwart (mannetje) of bruin (vrouwtje), met eveneens blauwe huid rond het oog.

Leefgebied

Dichte onderlaag van vochtig laaglandbos en voetheuvelbos, vooral aan bosranden, in open plekken, langs beken en in hoog secundair bos, ook in schaduwrijke plantages; van zeeniveau tot ongeveer 900 m. Hipt over de grond en laag in het struikgewas en zoekt insecten en spinnen; volgt soms trekmieren. Het nest is een losse kom op of vlak boven de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het Pacifische laagland van Chocó tot Nariño en in het noorden via Urabá en Córdoba tot in het lagere Caucadal en het middelste Magdalenadal. Ecuador: in het westelijke laagland en de voetheuvels, zuidwaarts tot ongeveer Los Ríos en Bolívar. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Honduras tot Panama.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in de onderlaag van vochtig bos in de Chocó of in Noordwest-Ecuador naar de korte fluitzang; de vogels komen vaak tot vlak bij een pad, maar blijven in dicht groen.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in de huidige indeling. In het gidsgebied vrij algemeen in vochtig bos en tamelijk tolerant voor secundair bos, maar gevoelig voor ontbossing in de Chocó en West-Ecuador.

Wetenschappelijke naam

Poliocrania exsul | (Sclater, 1859) (GBIF: Myrmeciza exsul)

Sclater beschreef de soort in 1859 als Myrmeciza exsul; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Poliocrania werd in 2013 ingevoerd door Bravo, Isler & Brumfield. De geslachtsnaam komt van Grieks polios, 'asgrijs', en kranion, 'hoofd, schedel'. De soortnaam komt van Latijn exsul, 'balling, verbannene'; waarom Sclater deze naam koos, is niet bekend. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Panama en Nicaragua.