Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Witkeelmiervogel

Witkeelmiervogel | Oneillornis salvini

White-throated Antbird | Hormiguero gorjiblanco | Mãe-de-taoca-de-cauda-barrada

De witkeelmiervogel is een vaste volger van zwermen trekmieren in het zuidwesten van Amazonië. Hij zit laag op dunne, verticale stengels boven het mierenfront en vangt de insecten die opvliegen. Hij is de oostelijke tegenhanger van de maanvlekmiervogel, waarmee hij wel als één soort werd behandeld.

Witkeelmiervogel (Oneillornis salvini)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een reeks heldere fluittonen die eerst stijgt en dan daalt en aan het eind overgaat in raspende tonen. Roepen zijn een raspend tsjirr en een kort tsjip.

Luister: ZangXC854971

Opname: Guilherme Melo — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14 cm, met een korte staart en een kale, lichte huid rond het oog. Het mannetje is leigrijs, met een witte keel, een witte streep achter het oog en een zwart-wit gebandeerde staart. Het vrouwtje is roodbruin, met zwarte bandering op rug en staart, een witte keel en een lichte wenkbrauwstreep; de onderzijde is warm roestbruin.

Verwarrings­soorten

De maanvlekmiervogel Oneillornis lunulatus leeft ten westen van de Ucayali; het mannetje heeft een effen staart en het vrouwtje is olijfbruiner, met lichte maanvormige veertoppen. De haarkuifmiervogel Rhegmatorhina melanosticta heeft een kuif, een zwart gezicht en een blauwwitte oogring. De witpluimmiervogel Pithys albifrons heeft witte pluimen in het gezicht en een roodbruine onderzijde. De zwarte miervogel Cercomacroides serva heeft een langere, effen staart en volgt geen mieren.

Leefgebied

Onderlaag van vochtig laaglandbos op terra firme en in rivierdalen, ook in bos met bamboe, tot ongeveer 1000 m aan de voet van de Andes, meestal lager. Volgt zwermen trekmieren en vangt opgejaagde insecten, spinnen en andere geleedpotigen. Meestal in paren of familiegroepjes. Over de broedbiologie is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: ontbreekt. Ecuador: ontbreekt. Peru: in het zuidoosten, ten zuiden van de Amazone en ten oosten van de Ucayali, onder meer in Ucayali, Madre de Dios en Cusco. Bolivia: in het noorden (Pando, Beni en La Paz). Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Amazonisch Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In Manu en Tambopata is de witkeelmiervogel bij vrijwel elke grote zwerm trekmieren aanwezig. Zoek de zwerm aan het raspen van mierenvolgers en kijk laag in de onderlaag.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Vrij algemeen in ongestoord bos; als vaste mierenvolger is de soort gevoelig voor versnippering van het bos.

Wetenschappelijke naam

Oneillornis salvini | (Berlepsch, 1901) (GBIF: Gymnopithys salvini)

Berlepsch beschreef de soort in 1901 als Pithys salvini; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Oneillornis werd in 2014 ingevoerd door Isler, Bravo & Brumfield. De geslachtsnaam eert de Amerikaanse ornitholoog en vogeltekenaar John P. O'Neill (geb. 1942), met Grieks ornis, 'vogel'. De soortnaam eert de Engelse ornitholoog en entomoloog Osbert Salvin (1835–1898), mede-auteur van de Biologia Centrali-Americana. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit San Mateo, Yungas van Cochabamba, Bolivia.